Lười vận động, trẻ dễ tăng cân, béo phì

Ngày 5-3, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật TPHCM (HCDC) cho biết thiếu vận động thể lực đang trở thành vấn đề đáng lo ngại đối với sức khỏe trẻ em và thanh thiếu niên. 

Theo thống kê của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), năm 2022, tại Việt Nam có tới 81% trẻ em nam và 92% trẻ em nữ trong độ tuổi 11–17 chưa vận động đủ theo khuyến nghị. Đây là một trong những yếu tố nguy cơ hàng đầu dẫn đến các bệnh không lây nhiễm như tim mạch, đái tháo đường và thừa cân – béo phì.

Định nghĩa của WHO cho rằng vận động thể lực là bất kỳ chuyển động nào của cơ thể do hệ cơ xương tạo ra và có tiêu hao năng lượng. Điều này có nghĩa là vận động không chỉ giới hạn ở các hoạt động thể thao mà còn bao gồm nhiều hoạt động quen thuộc trong cuộc sống hằng ngày như đi bộ, đạp xe, leo cầu thang, làm việc nhà hoặc di chuyển đến trường. Dù ở mức độ trung bình hay mạnh, các hoạt động này đều mang lại lợi ích cho sức khỏe nếu được duy trì thường xuyên.

Thực tế cho thấy mức độ vận động của trẻ em và thanh thiếu niên trên thế giới vẫn còn thấp. Theo số liệu cập nhật của WHO năm 2024, khoảng 80% thanh thiếu niên toàn cầu chưa đạt mức vận động thể lực theo khuyến nghị, trong đó nhóm tuổi từ 11–17 chiếm tỉ lệ cao. Đáng chú ý, trẻ em nữ có xu hướng ít vận động hơn so với trẻ em nam. 

Tại Việt Nam, tình hình cũng tương tự khi phần lớn học sinh trong độ tuổi này chưa vận động đủ, đặc biệt tỉ lệ thiếu vận động ở trẻ em nữ lên tới 92%. Trong khi đó, lợi ích của vận động thể lực đối với sức khỏe trẻ em đã được chứng minh rõ ràng. Trẻ em và thanh thiếu niên vận động đầy đủ thường có thể lực tốt hơn, hệ tim mạch khỏe mạnh hơn và hệ xương chắc khỏe hơn. Vận động còn giúp cải thiện khả năng tập trung, tăng cường trí nhớ, hỗ trợ tinh thần tích cực và góp phần nâng cao kết quả học tập. Bên cạnh đó, hoạt động thể chất thường xuyên cũng là yếu tố quan trọng giúp kiểm soát cân nặng và hạn chế tích tụ mỡ thừa.

Ngược lại, lối sống ít vận động làm gia tăng nguy cơ mắc nhiều bệnh không lây nhiễm. Ở trẻ em, tình trạng này có thể dẫn đến thừa cân – béo phì, làm tăng nguy cơ mắc bệnh tim mạch, đái tháo đường, rối loạn giấc ngủ, giảm khả năng tập trung và ảnh hưởng đến quá trình học tập cũng như phát triển toàn diện.

Việc hình thành thói quen vận động từ sớm đóng vai trò quan trọng trong phòng chống thừa cân – béo phì và nâng cao sức khỏe lâu dài cho trẻ. Tăng cường các hoạt động thể chất trong trường học, khuyến khích trẻ tham gia thể thao, đi bộ hoặc đạp xe đến trường là những giải pháp thiết thực giúp trẻ vận động nhiều hơn mỗi ngày.