Mỹ, Iran gia tăng lập trường cứng rắn

Theo đài CNBC, 2 nước này vẫn chưa tìm được lối đi chung để khởi động đàm phán. Mỗi bên đều khẳng định mình đang nắm thế thượng phong, đồng thời mô tả đối phương là bên rơi vào thế yếu và cần thỏa hiệp hơn.

Mỹ đã đưa ra một kế hoạch hòa bình gồm 15 điểm. Trong đó, Mỹ đòi hỏi Iran chấm dứt hoàn toàn chương trình hạt nhân và áp đặt các giới hạn nghiêm ngặt đối với quy mô cũng như tầm bắn của kho tên lửa. Phát biểu tại một sự kiện ở thủ đô Washington đêm 25-3 (giờ địa phương), Tổng thống Mỹ Donald Trump khẳng định: "Iran đang đàm phán và rất muốn đạt được một thỏa thuận".

Trái lại, Bộ trưởng Ngoại giao Iran Abbas Araghchi ngày 26-3 khẳng định hiện không có bất kỳ cuộc đàm phán nào diễn ra với Mỹ. Tehran cũng không có kế hoạch tham gia đối thoại. Ông Araghchi cho biết Washington đã cố gắng gửi thông điệp thông qua các nước trung gian, song nhấn mạnh rằng "đó không phải là đối thoại hay đàm phán thực sự".

Ngoài ra, Iran cũng đưa ra 5 điều kiện để chấm dứt xung đột. Trong đó, Iran yêu cầu công nhận "quyền chủ quyền" của Tehran đối với eo biển Hormuz - tuyến hàng hải huyết mạch kết nối các nhà sản xuất dầu khí lớn tại vùng Vịnh với thị trường toàn cầu.

Trong bước đi mới nhất nhằm củng cố quyền kiểm soát eo biển chiến lược này, Quốc hội Iran đang soạn thảo một dự luật nhằm áp phí đối với các tàu thuyền đi qua đó. Một khi được ban hành, luật này sẽ chính thức hóa vai trò giám sát của Tehran đối với eo biển Hormuz.

Trang Bloomberg cho rằng động thái này cũng sẽ chính thức hóa một cơ chế đơn phương được ngành vận tải biển nói đến thời gian qua. Theo đó, tàu thuyền có thể phải trả đến 2 triệu USD như một dạng phí không chính thức.

Những diễn biến trên cho thấy khoảng cách giữa những gì Mỹ và Iran mong muốn vẫn còn rất lớn. Bên cạnh đó, Israel vẫn là một yếu tố khó lường, ngay cả khi Washington và Tehran có thể tìm được tiếng nói chung.

Trong bối cảnh đó, Mỹ tiếp tục gia tăng áp lực quân sự khi vừa ra lệnh điều thêm hàng ngàn binh sĩ thuộc Sư đoàn Dù 82 tới Trung Đông. Lực lượng này có thể được triển khai nhanh cho các phương án hành động quân sự bổ sung, như kiểm soát cảng dầu trên đảo Kharg của Iran hoặc mở lại tuyến hàng hải qua eo biển Hormuz nếu đàm phán bế tắc. Bên cạnh đó, một nhóm tác chiến do tàu đổ bộ tấn công USS Tripoli dẫn đầu, mang theo khoảng 2.500 lính thủy đánh bộ, cũng đang tiến gần Trung Đông.

Nhiều chuyên gia nhận định ngoài việc giúp Mỹ có thêm lựa chọn tấn công, động thái triển khai quân nói trên còn nhằm gia tăng đòn bẩy trong đàm phán. Theo đó, Tổng thống Donald Trump đang gửi thông điệp rằng Iran có thể lựa chọn đạt được thỏa thuận ngay lúc này hoặc đối mặt những hậu quả nghiêm trọng hơn trong tương lai. Tuy nhiên, theo đài CNBC, động thái này cũng tiềm ẩn nguy cơ dẫn đến phản ứng mạnh hơn từ Iran.