Nâng chuẩn sống phòng trọ

Những dãy phòng nằm sâu trong các con hẻm nhỏ là nơi nhiều công nhân (CN) - lao động nhập cư và sinh viên thuê trọ để mưu sinh, lập nghiệp, học tập. Trong những căn phòng chật hẹp, họ ăn uống, nghỉ ngơi, nuôi con và chắt chiu hy vọng bám trụ tại thành phố.

Nơm nớp lo cháy nổ

Với nhiều CN - lao động ngoại tỉnh và sinh viên xa quê, phòng trọ không chỉ là nơi nghỉ ngơi sau giờ làm việc, học tập mà còn là không gian gói ghém toàn bộ sinh hoạt thường ngày. Trong những căn phòng khoảng 10-15 m2, mọi việc từ nấu ăn, nghỉ ngơi đến học tập, chăm con đều diễn ra trong không gian chật hẹp.

Bà Nguyễn Thị Chi (thuê trọ tại phường Chánh Hưng, TP HCM) cho biết vợ chồng bà đã ở đây hơn 14 năm. Căn phòng nhỏ vừa là nơi nghỉ ngơi vừa là không gian sinh hoạt của cả gia đình suốt nhiều năm mưu sinh nơi đô thị.

Một góc phòng đặt bếp gas mini, góc còn lại chất đầy quần áo và vật dụng sinh hoạt. Ban ngày, chiếc nệm được dựng sát tường để lấy chỗ nấu ăn; tối đến mới trải xuống nền nhà để cả gia đình bà Chi nghỉ ngơi. Phía cuối phòng là khu nhà tắm và nhà vệ sinh khiến diện tích càng thêm chật chội.

"Trời nắng thì nóng hầm hập; mưa lớn lại lo nước tạt, mái dột... Dù điều kiện còn thiếu thốn nhưng lâu dần, nhiều nơi hình thành những "xóm trọ CN" thân quen. Sau giờ làm, mọi người thường ngồi trước cửa phòng trò chuyện, chia sẻ bó rau, con cá hay phụ nhau trông con nhỏ. Ở lâu rồi ai cũng xem nhau như người nhà" - bà Chi cho biết.

Trong khi đó, chị Lê Thị Ngọc Hương (thuê trọ ở phường Bình Tân, TP HCM) nhiều năm qua xoay xở cuộc sống trong căn phòng nhỏ cùng chồng và con gái út. Trước đây, con gái lớn của chị cũng ở cùng cha mẹ nhưng khi các con lớn hơn, căn phòng trở nên bí bách nên gia đình phải gửi về quê để tiện học hành.

Theo chị Hương, áp lực lớn nhất khi ở trọ không chỉ là diện tích chật hẹp mà còn là chi phí sinh hoạt và nỗi lo mất an toàn. Chị từng thuê phòng ở khu trọ có giá điện 4.000-5.000 đồng/kWh, tiền nước tính theo đầu người nên chi phí mỗi tháng khá cao. "Sợ nhất là ban đêm có mùi khen khét vì dây điện ở đây chằng chịt, trong khi tôi có con nhỏ" - chị bày tỏ.

Khác với nhiều CN gắn bó lâu dài với khu trọ, Phan Bội Nghi (quê Gia Lai), sinh viên năm 2 Trường ĐH Văn Lang, xem phòng trọ là nơi trú tạm để tiết kiệm chi phí trong thời gian học xa nhà. Nghi ở ghép cùng bạn trong căn phòng nhỏ chỉ đủ kê 2 chiếc nệm và 1 bàn học tại phường Bình Lợi Trung, TP HCM. Theo cô, điều khiến nhiều người thuê trọ lo lắng nhất là nguy cơ cháy nổ, vì dây điện mắc san sát và lối đi nhỏ hẹp.

Kỳ vọng vào quy định mới

Bà Nguyễn Thị Mỹ Châu - chủ khu phòng trọ tại phường Phú Định, TP HCM - cho biết hoạt động cho thuê trọ đã trở thành nguồn thu nhập chính của gia đình hơn 25 năm qua.

Hơn 100 phòng trọ ở đây được bà Châu xây dựng từ đầu những năm 2000 - khi nhiều nhà máy, xí nghiệp mọc lên quanh khu vực, thu hút đông đảo CN ngoại tỉnh đến làm việc. Ban đầu, gia đình bà chỉ dựng vài phòng đơn giản trên phần đất nhà để kiếm thêm thu nhập. "Lúc đó CN còn khó khăn nên tôi làm tới đâu hay tới đó, không dám đầu tư lớn vì sợ không có người thuê" - bà nhớ lại.

Nhờ giá thuê phù hợp và cách cư xử cởi mở, khu trọ của bà Châu dần trở thành nơi ở quen thuộc của nhiều lao động xa quê. Từ vài phòng ban đầu, gia đình bà từng bước mở rộng lên hơn 100 phòng. Dù vậy, sau hơn 20 năm sử dụng, nhiều hạng mục như hệ thống điện, nước, mái tôn hay nền gạch đã xuống cấp, cần sửa chữa thường xuyên với chi phí lớn.

"Những năm gần đây, nhiều CN mất việc, chuyển về quê hoặc tìm nơi ở rẻ hơn khiến lượng phòng trống tăng lên. Song, nếu không sửa chữa thì phòng trọ xuống cấp, khó giữ khách thuê, mà sửa rồi tăng giá phòng thì CN không kham nổi" - bà Châu trăn trở.

Trước khó khăn của cả người thuê lẫn chủ nhà trọ, TP HCM đã ban hành Quyết định 23/2026 về việc quản lý, hỗ trợ nhà trọ, áp dụng từ ngày 1-5-2026 đến 1-6-2028. Theo đó, các khu trọ phải bảo đảm diện tích tối thiểu 4 m2/người, có lối thoát nạn, trang bị thiết bị PCCC và đáp ứng điều kiện để xe cứu hỏa tiếp cận. Chủ nhà trọ cũng phải đăng ký kinh doanh và đăng ký cư trú cho người thuê theo quy định.

Đáng chú ý, Quyết định 23 nêu rõ người thuê phòng tại các khu trọ đạt chuẩn sẽ được áp dụng giá điện, nước sinh hoạt đúng quy định, hạn chế tình trạng thu cao hơn thực tế. Trong khi đó, chủ nhà có nhu cầu cải tạo, nâng cấp phòng trọ hoặc bổ sung thiết bị PCCC sẽ được thành phố hỗ trợ tiếp cận nguồn vốn vay ưu đãi...

Quyết định 23 được nhiều người lao động và sinh viên xa quê kỳ vọng sắp tới đây, họ sẽ được thuê trọ tại những căn phòng khang trang, an toàn hơn mà giá cả lại phải chăng.