Lập lại trật tự thị trường

Việc này cho thấy một thực tế hàng giả đã thay đổi cách tồn tại và lan rộng nhanh hơn nhờ công nghệ. Nếu trước đây, các điểm nóng chủ yếu nằm ở chợ đầu mối, cửa hàng nhỏ lẻ, thì nay nền tảng thương mại điện tử (TMĐT), Facebook và livestream bán hàng đang trở thành "kênh phân phối" mới của hàng giả.

Điều nguy hiểm là hàng giả hiện không còn xuất hiện theo kiểu thủ công, nhỏ lẻ mà đã vận hành như một mô hình kinh doanh chuyên nghiệp. Từ hình ảnh sản phẩm, đánh giá người mua đến các phiên livestream đều được đầu tư bài bản nhằm tạo niềm tin và kích thích chốt đơn nhanh. Trong môi trường mua sắm theo cảm xúc và tốc độ, người tiêu dùng rất khó kiểm chứng chất lượng thật của sản phẩm.

Hệ quả là người mua trở thành bên chịu rủi ro lớn nhất. Không ít người bị đánh vào tâm lý ham giá rẻ, tin vào lượt đánh giá cao hoặc lời quảng cáo từ người bán. Khi nhận hàng kém chất lượng, việc đổi trả, khiếu nại thường mất thời gian, thậm chí không thể xử lý nếu giao dịch qua mạng xã hội. Nguy hiểm hơn, tình trạng này đang làm xói mòn niềm tin vào thương mại điện tử.

Tuy nhiên, tác động lớn hơn nằm ở phía doanh nghiệp (DN) chân chính. DN vừa mất thị phần, vừa phải bỏ thêm chi phí chống giả, bảo vệ thương hiệu và xử lý khủng hoảng niềm tin khách hàng. Nếu tình trạng này kéo dài, những đơn vị đầu tư nghiêm túc vào chất lượng sẽ ngày càng bất lợi.

Truy quét hàng giả chỉ là giải pháp trước mắt. Thách thức lớn nhất là cơ chế quản lý đang chậm hơn tốc độ biến tướng của thị trường. Điều này cho thấy nếu xử lý theo kiểu phát hiện tới đâu xử lý tới đó sẽ không đủ hiệu quả.

Muốn giải quyết tận gốc, không chỉ mỗi việc thực thi của cơ quan chức năng, mà cần siết trách nhiệm của nền tảng. Các sàn TMĐT, mạng xã hội không thể chỉ đóng vai trò trung gian mà phải trở thành "người gác cổng" của thị trường số. Việc xác thực danh tính người bán, kiểm duyệt nội dung trước khi hiển thị, rà quét sản phẩm vi phạm bằng AI cần trở thành yêu cầu bắt buộc. Nếu nền tảng vẫn để tình trạng đăng trước, gỡ sau, hàng giả sẽ luôn có cơ hội lan rộng trước khi bị xử lý.

Một vấn đề khác là chế tài hiện chưa đủ sức răn đe. Nhiều đối tượng chấp nhận bị khóa tài khoản vì lợi nhuận từ hàng giả quá lớn. Do đó, ngoài xử phạt hành chính, cần đẩy mạnh truy xuất dòng tiền, xử lý hình sự với các trường hợp có tổ chức và công khai danh tính vi phạm để tăng tính răn đe.

Vai trò của các tổ chức bảo vệ người tiêu dùng cần được nâng lên. Không chỉ dừng ở tiếp nhận khiếu nại, các tổ chức này cần tham gia cảnh báo sớm, xây dựng cơ sở dữ liệu về gian hàng vi phạm và hỗ trợ pháp lý cho người mua. Khi người tiêu dùng có nơi để kiểm chứng thông tin và bảo vệ quyền lợi, thị trường sẽ minh bạch hơn.

Đặc biệt, chính người tiêu dùng cũng cần thay đổi thói quen mua sắm. Trong nhiều trường hợp, người mua biết sản phẩm không thể là hàng thật nhưng vẫn chấp nhận vì giá thấp. Khi nhu cầu còn tồn tại, hàng giả vẫn còn đất sống.

Đợt truy quét lần này của TP HCM không chỉ mang ý nghĩa xử lý vi phạm, mà còn là bước khởi đầu cho quá trình lập lại trật tự thị trường.