Tăng tốc dòng vốn đầu tư công đến chân công trình

Những ngày qua, từ các tuyến cao tốc liên vùng đến dự án nâng cấp quốc lộ, từ những cây cầu lớn vượt sông đến các công trình ven biển… đang được các địa phương, chủ đầu tư đốc thúc khẩn trương thi công để bảo đảm mục tiêu tiến độ năm 2026 nhưng đang gặp khó khăn.

Tại Cần Thơ, lãnh đạo thành phố liên tục xuống hiện trường kiểm tra, yêu cầu tháo gỡ dứt điểm hai "nút thắt" lớn nhất hiện nay là giải phóng mặt bằng và nguồn cung vật liệu xây dựng. Dự án nâng cấp, mở rộng Quốc lộ 91 đoạn Km0 - Km7 với tổng vốn hơn 7.200 tỉ đồng là ví dụ điển hình. Khởi công từ tháng 9-2025 nhưng sau nhiều tháng triển khai, tiến độ vẫn còn chậm so với kế hoạch. Lãnh đạo các tỉnh trong vùng cũng đang khẩn trương đôn đốc tiến độ thi công các công trình trọng điểm trên địa bàn.

Tuy nhiên, nghịch lý quen thuộc trong đầu tư hạ tầng lặp lại, tình trạng vốn đã có, công trình đã khởi công nhưng việc triển khai trên thực địa vẫn gặp nhiều vướng mắc. Tuyến cao tốc Châu Đốc - Cần Thơ - Sóc Trăng, dự án trục ngang chiến lược của vùng, đã đạt hơn 50% khối lượng thi công nhưng lại đứng trước nguy cơ chậm tiến độ do thiếu hụt nghiêm trọng vật liệu xây dựng, đặc biệt là cát san lấp và đá.

Trong bối cảnh nhiều dự án cao tốc triển khai cùng lúc, nhu cầu vật liệu xây dựng tại vùng tăng đột biến. Nguồn cát từ các mỏ sông trong khu vực bị giới hạn về trữ lượng và thủ tục khai thác. Khi nguồn cung không ổn định, cùng với tác động của cuộc chiến tại Trung Đông, ảnh hưởng nguồn cung năng lượng, xăng dầu, giá vật liệu tăng nhanh, kéo theo chi phí vận chuyển và logistics cũng tăng mạnh, tạo thêm áp lực cho các nhà thầu. Với đặc thù địa hình sông nước của vùng, nhiều vật liệu phải vận chuyển qua nhiều chặng đường thủy, khiến chi phí thi công càng đội lên…

Những vướng mắc này nếu không được xử lý kịp thời sẽ khiến dòng vốn đầu tư công không thể chuyển hóa thành khối lượng thi công thực tế. Điều cần thiết lúc này là phải đưa dòng vốn đầu tư công đi nhanh hơn đến từng công trường.

Trước hết, cần chủ động nguồn vật liệu xây dựng cho các dự án trọng điểm. Các địa phương trong vùng cần phối hợp chặt chẽ để phân bổ nguồn cát, đá hợp lý; đẩy nhanh thủ tục cấp phép các mỏ mới và nâng trữ lượng những mỏ hiện hữu. Khi nguồn vật liệu được bảo đảm ổn định, các nhà thầu mới có thể tổ chức thi công liên tục và hiệu quả.

Thứ hai, đẩy nhanh công tác giải phóng mặt bằng theo phương thức linh hoạt. Cách làm "cuốn chiếu" - có mặt bằng đến đâu thi công đến đó - đã chứng minh hiệu quả trong nhiều dự án lớn. Đồng thời, cần tăng cường đối thoại với người dân, minh bạch chính sách bồi thường và chuẩn bị tốt các khu tái định cư để tạo sự đồng thuận xã hội.

Thứ ba, tăng cường điều phối tiến độ giữa các địa phương và các gói thầu. Với các dự án liên vùng, nếu mỗi địa phương triển khai theo một nhịp khác nhau sẽ rất khó bảo đảm tiến độ chung. Vì vậy, cần có cơ chế điều phối thống nhất, theo dõi tiến độ thường xuyên và xử lý ngay các điểm nghẽn phát sinh.

Thứ tư, phát huy vai trò của nhà thầu và tổ chức thi công khoa học. Nhiều dự án hiện nay đã tổ chức thi công "3 ca, 4 kíp" để bù khối lượng chậm. Cùng với đó, việc áp dụng công nghệ quản lý tiến độ và cơ chế thưởng - phạt rõ ràng sẽ tạo động lực để các nhà thầu tăng tốc mà vẫn bảo đảm chất lượng công trình.

Đẩy nhanh tiến độ các dự án đầu tư công không chỉ nhằm hoàn thành kế hoạch giải ngân ngân sách. Quan trọng hơn, đó là cách để khơi thông những động lực phát triển mới cho cả vùng.