Thao túng giá tín chỉ carbon trên sàn giao dịch có thể bị xử lý hình sự

Chính phủ vừa ban hành Nghị định số 29 về sàn giao dịch carbon trong nước, quy định về các hoạt động liên quan đến sàn giao dịch carbon trong nước, bao gồm đăng ký, cấp mã trong nước, chuyển quyền sở hữu, lưu ký, giao dịch và thanh toán giao dịch hạn ngạch phát thải khí nhà kính, tín chỉ carbon đủ điều kiện được giao dịch; trách nhiệm của cơ quan, tổ chức trong việc quản lý sàn giao dịch carbon.

Nghị định quy định hạn ngạch phát thải khí nhà kính, tín chỉ carbon được giao dịch trên hệ thống giao dịch carbon là hạn ngạch phát thải khí nhà kính, tín chỉ các-bon được phép trao đổi trên sàn giao dịch carbon theo quy định tại Nghị định số 06 năm 2022 của Chính phủ quy định giảm nhẹ phát thải khí nhà kính và bảo vệ tầng ozon được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 119 năm 2025.

Hạn ngạch phát thải khí nhà kính, tín chỉ carbon phải được đăng ký tập trung trên Hệ thống đăng ký quốc gia của Bộ Nông nghiệp và Môi trường trước khi đưa vào lưu ký, giao dịch trên sàn giao dịch carbon trong nước.

Nghị định quy định chủ thể tham gia giao dịch chỉ được sử dụng 1 tài khoản giao dịch chứng khoán theo pháp luật chứng khoán tại thành viên giao dịch carbon để giao dịch hạn ngạch phát thải khí nhà kính, tín chỉ carbon theo nguyên tắc tách bạch, riêng biệt hoạt động giao dịch hạn ngạch phát thải khí nhà kính, tín chỉ carbon với các hoạt động giao dịch khác.

Các chủ thể tham gia giao dịch phải có đủ tiền khi đặt lệnh mua, đủ hạn ngạch phát thải khí nhà kính, tín chỉ carbon khi đặt lệnh bán. Thành viên giao dịch carbon có trách nhiệm theo dõi số dư hạn ngạch phát thải khí nhà kính, tín chỉ carbon, số dư tiền, kiểm tra tính đầy đủ và chính xác của các thông tin đặt lệnh.

Sau khi giao dịch hạn ngạch phát thải khí nhà kính, tín chỉ carbon được xác lập, Sở Giao dịch chứng khoán Hà Nội có trách nhiệm cung cấp kết quả giao dịch cho Tổng công ty lưu ký và bù trừ chứng khoán Việt Nam để thanh toán giao dịch.

Theo Nghị định số 29, các chủ thể tham gia giao dịch trên sàn giao dịch carbon trong nước thực hiện hành vi câu kết, lôi kéo người khác mua, bán hoặc sử dụng các phương pháp giao dịch khác hoặc kết hợp tung tin đồn sai sự thật, cung cấp thông tin sai lệch để thao túng giá hạn ngạch phát thải khí nhà kính, tín chỉ carbon trên sàn giao dịch carbon trong nước hoặc lợi dụng sự cố, lỗ hổng trong hệ thống công nghệ thông tin để chiếm đoạt hạn ngạch phát thải khí nhà kính, tín chỉ carbon và các hành vi vi phạm khác liên quan đến sàn giao dịch carbon trong nước thì tùy theo tính chất, mức độ vi phạm mà bị xử phạt vi phạm hành chính hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự.

Trong trường hợp gây thiệt hại thì phải bồi thường theo quy định của pháp luật. Mức phạt, hình thức xử phạt và thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính đối với các hành vi nói trên thực hiện theo quy định của Chính phủ về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường.

Về lộ trình xây dựng, tổ chức vận hành sàn giao dịch carbon trong nước, trong giai đoạn tổ chức vận hành thí điểm sàn giao dịch carbon trong nước đến hết ngày 31-12-2028, Tổng công ty lưu ký và bù trừ chứng khoán Việt Nam, Sở Giao dịch chứng khoán Việt Nam và Sở Giao dịch chứng khoán Hà Nội không thu tiền cung cấp dịch vụ trên sàn giao dịch carbon trong nước.

Từ ngày 1-1-2029, Tổng công ty lưu ký và bù trừ chứng khoán Việt Nam, Sở Giao dịch chứng khoán Việt Nam và Sở Giao dịch chứng khoán Hà Nội thu tiền cung cấp dịch vụ trên sàn giao dịch carbon trong nước theo quy định pháp luật.

Nghị định này có hiệu lực thi hành từ ngày 19-1.