Thấy đòn roi, xin đừng ngó lơ!

Nhà vốn là tổ ấm, nhưng với nhiều đứa trẻ, đó lại là nơi nếm trải những trận đòn từ chính đấng sinh thành trong sự im lặng của xóm giềng.

Bi kịch từ tư duy "con mình, mình đánh"

Từ vụ mẹ ruột và cha dượng bạo hành bé gái 4 tuổi dẫn đến tử vong ở Hà Nội; con trai 7 tuổi bị cha ruột đánh hàng chục vết sẹo ở Phú Thọ; người cha ở Cần Thơ đổ ô xy già vào vùng kín bé gái 4 tháng tuổi và livestream; bé trai 2 tuổi ở TP HCM bị mẹ ruột và người tình dùng cây tre đánh gây thương tích..., ThS tâm lý Ngô Thành Thuận, Hội Kế hoạch hóa gia đình TP Cần Thơ, phân tích có 3 nguyên nhân khiến trẻ bị bạo hành, ngược đãi.

Thứ nhất, do mâu thuẫn gia đình âm ỉ khiến đứa trẻ vô tình trở thành nơi trút giận. Thứ hai, áp lực tài chính, khó khăn kinh tế dễ khiến cha mẹ bối rối, mất kiểm soát cảm xúc, dẫn đến bạo lực. Thứ ba, thiếu hụt tình thương và sự thấu hiểu, trẻ sống thiệt thòi dễ ngỗ nghịch để gây sự chú ý. Tuy nhiên, thay vì thấu hiểu, người lớn lại coi đó là "khó dạy" và dùng đòn roi trấn áp. Việc trẻ bị đe dọa, thiếu chỗ dựa khiến các em im lặng, đẩy bạo hành vào vòng xoáy kéo dài.

Đồng tình, luật sư Đỗ Ngọc Thanh - Chi Hội trưởng Chi Hội Luật sư, Hội Bảo vệ quyền trẻ em TP HCM - cho hay điều khiến ông trăn trở nhất là nhiều vụ bạo hành hiện nay không còn bộc phát mà đã chuyển sang dạng bạo lực kéo dài, mang tính chất hành hạ, mất kiểm soát rất nguy hiểm.

"Điều đáng lo hơn là nhiều người chưa nhận thức bạo lực với trẻ em là vi phạm pháp luật. Tâm lý "con mình thì mình có quyền dạy" đã vô tình hợp thức hóa đòn roi suốt nhiều năm. Ngoài ra, có những đứa trẻ bị đánh đập kéo dài nhưng người xung quanh vẫn xem là chuyện nội bộ gia đình. Chính sự im lặng ấy khiến bạo lực có điều kiện leo thang cho đến khi xảy ra bi kịch" - luật sư Đỗ Ngọc Thanh phân tích.

Hãy nhớ, đó không phải là chuyện riêng

Để ngăn chặn nạn này, ThS tâm lý Ngô Thành Thuận cho rằng cha mẹ cần giữ bình tĩnh, nhẹ nhàng thay vì "tác động vật lý" vì xương thịt trẻ em còn non nớt, dễ để lại thương tật suốt đời hoặc tử vong. Nếu hoàn cảnh quá khó khăn, thay vì giữ con để rồi bạo hành, gia đình nên tìm đến các trung tâm bảo trợ xã hội, nhà chùa hoặc nhà thờ để được hỗ trợ.

Trong khi đó, luật sư Đỗ Ngọc Thanh nhấn mạnh: "Muốn bảo vệ trẻ em hiệu quả thì điều đầu tiên cần thay đổi là nhận thức xã hội rằng bạo hành trẻ em không bao giờ là "chuyện riêng của một gia đình". Nhiều vụ án đau lòng cho thấy hàng xóm đã nghe tiếng trẻ khóc kéo dài, thấy trẻ có thương tích bất thường hoặc có dấu hiệu sợ hãi nhưng lại ngại va chạm, sợ phiền phức hoặc nghĩ rằng "cha mẹ dạy con". Chính tâm lý im lặng ấy đôi khi khiến bạo lực kéo dài cho đến khi hậu quả không thể cứu vãn".

Luật Trẻ em 2016 và Nghị định 56/2017/NĐ-CP hiện nay đã quy định khá rõ trách nhiệm thông báo, tố giác và can thiệp khi phát hiện trẻ em bị bạo hành hoặc có nguy cơ bị xâm hại. Trong trường hợp có dấu hiệu tội phạm, việc tố giác còn liên quan đến trách nhiệm tiếp nhận và xử lý tin báo theo điều 144 và điều 145 Bộ Luật Tố tụng hình sự 2015, sửa đổi, bổ sung năm 2017, năm 2025. Điều quan trọng là phải làm cho người dân hiểu rằng lên tiếng để bảo vệ trẻ em không phải là "xía vào chuyện nhà người khác", mà là ngăn chặn một đứa trẻ tiếp tục bị tổn thương.