"Chúng tôi kêu gọi anh em Đông Nam Á hưởng ứng ‘Chexit’ (China exit, tức Trung Quốc rời đi), không chỉ yêu cầu Trung Quốc tôn trọng lãnh thổ Philippines mà phải tôn trọng lãnh thổ của các nước khác. Trung Quốc nên ngừng bắt nạt láng giềng” – ông Mong Palatino, lãnh đạo cuộc biểu tình nói. “Chexit” lấy cảm hứng từ “Brexit”, tức Anh rời khỏi Liên minh châu Âu (EU).

Theo báo Manila Times, ông Palatino nói nhiều nhóm khác nhau sẽ tiếp tục biểu tình khắp Philippines cho đến khi Trung Quốc rút khỏi vùng biển của Philippines.

Trên mạng xã hội Philippines cũng tràn ngập hashtag #CHexit khi mà Tòa Trọng tài Thường trực (PCA) dự kiến đưa ra phán quyết vụ Philiippines kiện các yêu sách chủ quyền phi lý của Trung Quốc trên biển Đông vào ngày 12-7.

Biểu tình Chexit ở Philippines ngày 11-7. Ảnh: CNN

Tại lễ kỷ niệm 25 năm thiết lập quan hệ đối tác Trung Quốc - ASEAN tại Jakarta - Indonesia hôm 11-7, Đại sứ Trung Quốc Xu Bu không đả động đến phán quyết của PCA. Thay vào đó, ông này kêu gọi hợp tác kinh tế sâu rộng hơn và củng cố hòa bình, ổn định trong khu vực.

Cho rằng hai bên nên thắt chặt hợp tác và đoàn kết vì "cùng chia sẻ núi non, biển cả và những tình cảm thân ái", ông này nói: "Người Trung Quốc xưa có câu 'Láng giềng gần thân thiết hơn họ hàng xa".

Cũng trong ngày 12-7, Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Ashton Carter đã điện đàm với người đồng cấp Philippines Delfin Lorenzana, theo hãng tin AP. Bộ Quốc phòng Philippines ra thông cáo cho hay ông chủ Lầu Năm Góc tái khẳng định sức mạnh của liên minh quân sự Mỹ - Philippines, đồng thời đôi bên sẽ “trao đổi chặt chẽ khi phán quyết được công bố”.

Cũng theo AP, yếu tố then chốt có thể làm thay đổi hệ quả của phán quyết PCA là phản ứng của Tổng thống Philippines Rodrigo Duterte. Chính phủ tiền nhiệm của ông Benigno Aquino III khởi kiện Trung Quốc vào năm 2013 nhưng ông Duterte tỏ ra hứng thú với việc hàn gắn quan hệ với Trung Quốc.

Tân tổng thống Philippines nhiều lần chỉ ra lợi ích của việc có quan hệ thân thiện với Bắc Kinh, bao gồm việc Trung Quốc tài trợ cho các dự án đường sắt của nước này. Tuần trước, ông Duterte nói sẵn sàng đàm phán với Trung Quốc nếu phán quyết có lợi cho Philippines.

Trong khi đó, ông Jay Batongbacal, chuyên gia về biển Đông tại Trường ĐH Philippines, cho rằng chính phủ không nên “lộ hết bài” trước các cuộc đàm phán có thể diễn ra với Trung Quốc để tránh mất lợi thế.

Hải Ngọc (Theo AP, Manila Times, CNN)