Tuyên bố trên được người phát ngôn Nhà Trắng Sean Spicer công bố trong cuộc họp báo ngày 23-1 (giờ địa phương) chỉ 3 ngày sau lễ nhậm chức của ông Trump. Đây được xem là phát biểu cứng rắn đầu tiên của Mỹ về vấn đề biển Đông sau nhiều năm ứng phó thận trọng với thái độ quyết đoán của Trung Quốc tại vùng biển quốc tế này.

“Mỹ sẽ phải bảo vệ lợi ích của mình ở đó... Cần đặt dấu hỏi nếu những hòn đảo này trên thực tế nằm trong vùng biển quốc tế, không phải một phần lãnh thổ của Trung Quốc. Chúng tôi cam kết bảo vệ các khu vực lãnh thổ quốc tế” - ông Sean Spicer nói.

Đại sứ quán Trung Quốc tại Washington không bình luận về tuyên bố mới nhất của Nhà Trắng. Riêng chuyên viên Bonnie Glaser thuộc Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS) nghĩ rằng nhận xét của ông Spicer là “đáng lo ngại”, đồng thời cho rằng chính quyền mới đã “gửi một thông điệp khó hiểu và mâu thuẫn”.

Mỹ sẽ ngăn Trung Quốc chiếm đảo ở biển Đông. Ảnh: REUTERS
Mỹ sẽ ngăn Trung Quốc chiếm đảo ở biển Đông. Ảnh: REUTERS

Trước đó, ứng viên Ngoại trưởng Mỹ Rex Tillerson cho rằng Washington nên tiến hành các bước ngăn chặn Bắc Kinh tiếp cận các đảo nhân tạo xây dựng phi pháp ở biển Đông. Trung Quốc đã xây đường băng quân sự cũng như triển khai vũ khí lên các đảo nhân tạo này.

Phát biểu tại phiên điều trần trước Thượng viện hôm 11-1, ông Tillerson khẳng định: “Chúng ta phải gửi tín hiệu rõ ràng đến Trung Quốc rằng: Đầu tiên, họ cần ngừng xây đảo. Thứ hai, họ cũng không được tiếp cận chúng”.

Các nhà phân tích nhận định ý kiến của ông Tillerson bao hàm khả năng Mỹ có thể sử dụng hành động quân sự, thậm chí huy động hải quân phong tỏa các đảo, có thể dẫn tới nguy cơ đối đầu vũ trang với Trung Quốc. Khi được hỏi Mỹ chặn Trung Quốc chiếm đảo bằng cách nào, ông Spicer không trả lời thẳng mà chỉ nói: “Tôi nghĩ khi chúng ta càng phát triển, chúng ta sẽ có thêm nhiều thông tin”.

Theo một số chuyên gia quân sự, trong khi hải quân Mỹ đủ khả năng phong tỏa hoạt động của tàu, tàu ngầm và máy bay nếu mở rộng ở châu Á, bất kỳ động thái nào như vậy đối với hạm đội Trung Quốc cũng đều có nguy cơ làm leo thang căng thẳng.

Các trợ lý của ông Trump từng nói tân Tổng thống Mỹ đang có kế hoạch xây dựng lực lượng hải quân quy mô lớn ở Đông Nam Á để đối phó với sự trỗi dậy của Trung Quốc.

Phạm Nghĩa (Theo Reuters)