Ngày 4-9, Ban Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam TP HCM cho biết đã làm việc với chùa Kỳ Quang 2, UBND phường 17 (quận Gò Vấp) và đại diện các gia đình người dân gửi tro cốt thân nhân tại chùa.

Sau khi làm việc, các bên đã ký vào biên bản kiểm đếm 883 hũ tro cốt, trong đó có 302 hũ tro cốt dưới hầm, 581 hũ tro cốt đá trắng (trong số này có 108 hũ tro cốt có gắn hình), số còn lại nằm 2 bên, có đánh theo số thứ tự 500 đến 773 và 1 đến 307. Tất cả được niêm phong với sự chứng kiến của chính quyền địa phương và thượng tọa Thích Thiện Chiếu, trụ trì chùa Kỳ Quang 2.

Biên bản kiểm đếm và niêm phong với chữ ký của các bên đã được đưa ra thông báo để đông đảo người dân có mặt tại chùa chứng kiến.

Đồng thời, thông báo thời gian giải quyết chính thức về linh cốt thân nhân gửi tại chùa Kỳ Quang 2 được ấn định vào ngày 17-9-2020.

Diễn biến mới nhất vụ tro cốt ở chùa Kỳ Quang 2, quận Gò Vấp - Ảnh 1.
Diễn biến mới nhất vụ tro cốt ở chùa Kỳ Quang 2, quận Gò Vấp - Ảnh 2.

Các cơ quan chức năng đã niêm phong 883 hũ tro cốt

Thượng tọa Thích Giác Trí, Ủy viên Thường trực Ban Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam TP HCM, Phó Thường trực Ban Trị sự Phật giáo quận Gò Vấp cho biết: "Ban Trị sự quận đã có mặt tại chùa Kỳ Quang 2 trưa 3-9. Quý Hòa thượng Ban Trị sự Phật giáo TP HCM hay tin sự việc cũng đã có mặt tại chùa trưa cùng ngày, với đại diện các cơ quan chức năng phường 17 và quận Gò Vấp để lập biên bản về một số vấn đề liên quan".

Thượng tọa Thích Giác Trí cho biết trách nhiệm sự việc thuộc về trụ trì chùa Kỳ Quang 2. Theo đó, chùa phải hợp tác, giải quyết và sắp xếp theo nguyện vọng của người dân có gửi tro cốt thân nhân tại đây trong điều kiện thực tế của chùa Kỳ Quang 2.

"Việc làm đó cần phải thực hiện càng sớm càng tốt để người dân yên lòng, như chỉ đạo của Trưởng lão hòa thượng Thích Trí Quảng, Phó Pháp chủ kiêm Giám luật Hội đồng Chứng minh, Trưởng Ban Trị sự Giáo hội Phật giáo TP HCM" - Thượng tọa Thích Giác Trí nói.

Trao đổi với phóng viên Báo Người Lao Động, anh H. có tro cốt ông bà đang gửi tại chùa Kỳ Quang 2 nói: "Sự việc cũng đã lỡ, phía chùa Kỳ Quang 2 cũng đã hứa khắc phục. Chúng tôi cũng mong muốn chùa làm đúng lời hứa cũng như đúng thời gian khắc phục hiện trạng như trong biên bản được lập".

Trước đó, nhiều người dân gửi tro cốt người thân ở chùa Kỳ Quang 2 bức xúc vì các hũ tro cốt bị đem vào kho để lộn xộn trong khi đó di ảnh rơi ra. Lý giải sự việc này, trụ trì chùa Kỳ Quang 2 nói rằng do số lượng các hũ tro cốt nhiều, trong quá trình vệ sinh các di ảnh đã rớt ra.

Theo chuyên gia đánh giá hệ thống quản lý Trần Thanh Quang, cách tiếp cận của phía nhà chùa là sẽ xét nghiệm ADN để xác định lại việc nhận dạng và truy tìm liên hệ cho người thân song đây là một việc làm rất tốn kém, tỉ lệ thành công rất thấp. Lý do về mặt chuyên môn là xương cốt khi hỏa thiêu ở nhiệt độ cao thì các thành phần hữu cơ sẽ bị thiêu huỷ hoặc biến tính hết, phần lớn tro cốt chỉ còn là các hoạt chất vô cơ.

Một khả năng thành công thấp có thể có, đó là việc phân tích dựa trên chuỗi gen ti thể (mtDNA ngoài nhân tế bào xét theo dòng mẹ). Gen này có độ bền rất cao và có thể trích ly để giám định được (với điều kiện các mẫu xương phải đừng bị nung huỷ vô cơ hoá hoàn toàn và còn tồn tại dạng mảng khối, cục).

"Với kinh nghiệm từng đi đánh giá các lò hỏa táng, tôi thấy việc này là khó. Hỏa táng xong thì mẫu xương nào còn lớn, công nhân sẽ mang ra dùng búa đập nhỏ, sau đó họ sẽ đưa vào máy xay để xay ra bột trộn chung với tro thiêu và trả cho gia đình, người thân. Do vậy rất khó khi tìm kiếm mẫu xương lớn trong các hủ cốt.

Tôi thấy có một cách khác cũng nên tiếp cận để sàng lọc nhanh mà nhà chùa có thể làm. Đó là việc đối chiếu so sánh thủ công các vết dán hoặc ghép trên lưng tấm hình và vị trí dán trên hủ cốt (qua các vết, cấu tạo bám ngẫu nhiên của silicôn, xi măng trắng, keo... và vết ố, vết liền răng... trên hủ cốt). Cách này phổ biến sử dụng qua việc soi vân tay trong công tác hình sự, khi cần thì họ phóng đại để so sánh đối chiếu. Thực tế, tôi có đi đánh giá một công ty chế tạo và sửa chữa ren các ống thép trong ngành dầu khí theo tiêu chuẩn API 5CT (của Viện Dầu khí Hoa kỳ), thì việc tìm các khuyết tật của ren (rất nhỏ). Họ làm khuôn silicon xác định vị trí xong, sau đó chụp hình phóng đại để quan sát. Tôi thấy giả sử nếu phải thực hiện việc truy tìm nguồn gốc cho các hủ tro cốt thì phương pháp này có vẻ ít tốn kém" – ông Quang gợi ý.

Trong khi đó, luật sư Lưu Tấn Anh Toàn (Đoàn Luật sư TP HCM) cho rằng vụ việc ở chùa Kỳ Quang 2 không cấu thành tội xâm phạm thi thể, mồ mã, hài cốt theo Điều 319 Bộ Luật Hình sự năm 2015. Bởi lẽ, sự việc không có lỗi cố ý, xuất phát từ việc muốn cải tạo nơi lưu giữ tro cốt của người quá cố gửi tại chùa nên nhà chùa sửa chữa. Trong quá trình lưu giữ để cải tạo thì xảy ra việc làm rơi rớt bảng tên của những hủ tro này.

Luật sư Toàn cho biết trong cấu thành tội không có khách thể là tro cốt, chỉ có hài cốt mà thôi. Có chăng là trách nhiệm bồi thường ngoài hợp đồng vì khi gửi vào chùa tuy không có hợp đồng như các cơ sở kinh doanh nhưng được sự chấp thuận của nhà chùa và có ghi vào sổ lưu. Tóm lại, vụ việc không có yếu tố hình sự mà chỉ vi phạm về thuần phong, mỹ tục.

Hoàng Nguyễn

PHẠM DŨNG