Tỉnh táo khi đầu tư kim loại hiếm

Trong sáng 3-2, giá vàng miếng SJC bật tăng 7,5 triệu đồng/lượng, giá bán ra 176,5 triệu/lượng, nhưng vẫn thấp hơn đỉnh hơn 14 triệu đồng/lượng và cao hơn thế giới tới 23,5 triệu đồng/lượng. Giá bạc trong nước cũng vượt xa giá quốc tế, nhưng nhiều nơi "cháy hàng", nhà đầu tư vẫn đổ xô đặt cọc mua.

Các yếu tố kỹ thuật khuếch đại đà giảm với tốc độ và quy mô hiếm có. Sau thời gian tăng "nóng", chỉ số RSI của vàng vượt mốc 90, mức cao nhất trong nhiều thập kỷ, báo hiệu trạng thái mua quá mức. Khi giá thủng các ngưỡng kỹ thuật quan trọng, hàng loạt lệnh bán tự động bị kích hoạt, khiến giá vàng thế giới giảm tới 12% chỉ trong ngày 30-1, mức giảm mạnh nhất 40 năm qua, còn giá bạc lao dốc tới 36%.

Ở thị trường trong nước, giá vàng, bạc sập mạnh nhất trong lịch sử. Nhiều nhà đầu tư "khóc ròng" vì trót "đu đỉnh" - sau khi đã chen nhau xếp hàng xuyên đêm đến bốc số chờ mua vàng; đổ xô mua bạc. Có điều, ngay cả sau cú sập, tình trạng người dân xếp hàng chờ mua vàng, bạc vẫn tiếp diễn…

Đây là dấu hiệu rõ ràng của "hội chứng bầy đàn đầu tư", một hiện tượng rất nguy hiểm cho cả nhà đầu tư cá nhân lẫn sự ổn định thị trường tài chính.

Tâm lý lao vào đầu tư vàng, bạc bất chấp sóng tăng - giảm, đặc biệt khi xuất hiện các hình thức đầu cơ mới như đầu tư vào đồng thỏi (không phải là kim loại quý), tiềm ẩn rất nhiều rủi ro. Người mua có thể bị "mắc kẹt" ở vùng giá cao, chịu lỗ kép khi giá quốc tế điều chỉnh và chênh lệch giá nội địa còn lớn hoặc bị co giãn mạnh theo từng cơn sóng.

Thị trường vàng, bạc hiện nay đã xuất hiện những biểu hiện đầu cơ, chen lấn, thậm chí "săn hàng" như các mặt hàng khan hiếm. Trong khi bản chất vàng, bạc không phải là tài sản sinh lời đều đặn, chủ yếu là kênh trú ẩn giá trị, chỉ phù hợp với chiến lược phòng thủ dài hạn và danh mục phân bổ hợp lý.

Với thị trường trong nước, Chính phủ Việt Nam ban hành Nghị định 232/2025/NĐ-CP về quản lý thị trường vàng; lập sàn giao dịch vàng là động lực lớn để thị trường vàng vận hành hiện đại, minh bạch hơn. Khi quyền sản xuất, xuất nhập khẩu vàng miếng được mở rộng, nguồn cung dự báo sẽ dồi dào, giảm nguy cơ đầu cơ và thao túng giá. Khoảng cách giá vàng trong nước so với thế giới lâu nay ở mức cao 15-20 triệu đồng/lượng chủ yếu do cơ chế độc quyền, hạn chế nhập khẩu và yếu tố tâm lý đầu cơ.

Nếu thực thi triệt để yêu cầu giao dịch trên 20 triệu đồng qua ngân hàng, minh bạch hóa hóa đơn điện tử và mở rộng quyền xuất nhập khẩu, khoảng cách giá vàng có thể thu hẹp về mức hợp lý hơn (dự kiến chỉ còn 2-5 triệu đồng/lượng nếu nguồn cung ổn định).

Tuy nhiên, hiệu quả chính sách còn phụ thuộc vào năng lực thực thi, phối hợp liên ngành và phản ứng thị trường. Nếu niềm tin được củng cố, các rào cản hành chính, thuế phí được tháo gỡ và thị trường vận hành công bằng, giá vàng Việt Nam sẽ sát giá quốc tế hơn. Ngược lại, nếu còn điểm nghẽn, chênh lệch giá vẫn sẽ duy trì ở mức cao.