Tôn vinh năng lực học sinh lớp 9 trước ngưỡng chuyển cấp

Ngày 7-4, Trường ĐH Sư phạm TPHCM tổ chức tọa đàm khoa học "Giải pháp đánh giá năng lực học sinh lớp 9: Thước đo chuẩn hóa và cầu nối chuyển cấp", thu hút sự quan tâm của các chuyên gia giáo dục, nhà quản lý và giáo viên.

Phát biểu tại hội thảo, GS-TS Huỳnh Văn Sơn – Hiệu trưởng nhà trường – nhấn mạnh, học sinh lớp 9 đang đứng trước ngưỡng cửa quan trọng của bậc phổ thông, nơi áp lực chuyển cấp luôn hiện hữu. Tuy nhiên, nếu chỉ xem kỳ thi như một cuộc đua sàng lọc, giáo dục sẽ bỏ lỡ mục tiêu cốt lõi là thúc đẩy sự phát triển toàn diện của người học.

Theo ông, đánh giá không nhằm phán xét mà để gia tăng giá trị. Thay vì chỉ tập trung vào kết quả cuối cùng, cần chuyển mạnh sang đánh giá "vì học tập" và "như là học tập", qua đó giúp học sinh phát triển năng lực thực chất.

Một trong những giải pháp được nhấn mạnh là xây dựng hệ thống dữ liệu chuẩn hóa và khách quan. Dữ liệu này không chỉ giúp các trường THCS rà soát hiệu quả giảng dạy, mà còn hỗ trợ các trường THPT tiếp nhận học sinh phù hợp. Quan trọng hơn, học sinh có cơ sở để tự tin lựa chọn lộ trình học tập dựa trên năng lực và định hướng cá nhân, thay vì cảm tính.

Tại hội thảo, TS Nguyễn Thị Tú – Hiệu trưởng Trường Trung học Thực hành, ĐH Sư phạm TPHCM – cho biết bài đánh giá năng lực dành cho học sinh lớp 9 sẽ giúp hạn chế tình trạng học vẹt, ghi nhớ máy móc. Thay vào đó, đề thi hướng đến đo lường khả năng tư duy, suy luận và năng lực vận dụng thực tế, đồng thời bộc lộ rõ năng khiếu của học sinh ở các lĩnh vực như toán, khoa học hay ngôn ngữ.

Đáng chú ý, việc tổ chức làm bài hoàn toàn trên máy tính không chỉ đảm bảo tính công bằng mà còn giúp nhà trường lưu trữ dữ liệu chi tiết. Từ đó, giáo viên có thể phân tích điểm mạnh, điểm yếu của từng học sinh, điều chỉnh phương pháp giảng dạy và định hướng nghề nghiệp sát với năng lực cá nhân.

Trong bối cảnh Chương trình Giáo dục phổ thông 2018 được triển khai sâu rộng, câu hỏi trọng tâm không còn là "học sinh biết gì" mà là "học sinh làm được gì từ kiến thức đã học". Tọa đàm được xem là bước đi quan trọng nhằm đổi mới kiểm tra, đánh giá – một mắt xích then chốt để hiện thực hóa mục tiêu phát triển phẩm chất và năng lực người học trong giai đoạn hiện nay.