Tranh cãi gay gắt xe máy 50cc "độ nòng" lên hơn 150cc sau vụ tai nạn ở Đắk Lắk

Sau vụ tai nạn xe máy nghiêm trọng tại Đắk Lắk khiến một thiếu niên tử vong, cơ quan công an công bố chiếc xe có dung tích lên tới hơn 150cc thay vì dung tích 50cc ở xe nguyên bản đã dẫn tới nhiều tranh luận trong cộng đồng về việc "độ nòng" xe máy.

Xe máy độ gấp hơn 3 lần dung tích xy-lanh

Liên quan đến vụ tai nạn giao thông xảy ra lúc 11h29 ngày 15/4/2026 tại Km 198+200, Quốc lộ 29 (buôn Cư Yuốt, xã Cư Pơng, tỉnh Đắk Lắk) khiến em V.Đ.Q (sinh năm 2008) tử vong, cơ quan chức năng đã công bố kết quả giám định kỹ thuật phương tiện.

Theo Cục Cảnh sát giao thông (Bộ Công an), chiếc xe gắn máy nhãn hiệu Espero, màu đen bạc, BKS 47AB-325.78 - phương tiện liên quan vụ tai nạn được giám định số khung, số máy và dung tích xi lanh thực tế.

Kết quả cho thấy dung tích động cơ gắn trên xe tại thời điểm giám định là 155,7 cm3, tương đương với nhiều loại mô tô phổ thông cỡ trung bình hiện nay như Honda Air Blade 160, Winner X, Vario 160, SH160i, Yamaha NVX 155, Exciter 155,...

Trong khi xe gắn máy nhãn hiệu Espero (thương hiệu của Detech Motor) nguyên bản sau khi xuất xưởng chỉ có dung tích động cơ 49,5 cm3 (xe 50cc). Đáng nói, chiếc xe máy Espero trong vụ tai nạn được xác định có số khung và số máy nguyên thủy, không bị thay đổi.

Như vậy, động cơ của phương tiện trong vụ tai nạn đã bị can thiệp (độ chế) để tăng dung tích gấp tới hơn 3 lần so với thiết kế ban đầu.

Theo cơ quan công an, để tăng dung tích thực tế của động cơ phương pháp thực hiện là đôn dên (thanh truyền) bằng cách thay thế tay dên dài hơn để tăng hành trình, kết hợp xoáy nòng (dùng phương pháp tiện để mở rộng đường kính bên trong và lắp piston lớn hơn).

Độ xe 50cc lên hơn 150cc có khả thi?

Trên thực tế, "đôn dên" và "xoáy nòng” là hai kỹ thuật phổ biến trong giới độ động cơ nhằm giúp chiếc xe có dung tích xy-lanh lớn hơn, qua đó tăng hiệu suất và cải thiện đáng kể tốc độ nguyên bản của xe máy. Dù vậy, với một chiếc xe máy có động cơ khá nhỏ, chỉ 50cc, việc độ chế động cơ để đạt dung tích tới hơn gấp 3 lần là điều gây tranh cãi ngay cả trong giới kỹ thuật.

Trao đổi với phóng viên VietNamNet, kỹ sư cơ khí ô tô xe máy Dương Văn Thành (Hà Nội) cho biết, về mặt kỹ thuật, việc nâng dung tích xi lanh là hoàn toàn có thể thực hiện.

“Đôn dên giúp tăng hành trình piston, còn xoáy nòng lên cos 1,2,3,... sẽ làm rộng đường kính xi lanh. Đồng thời mỗi khi xoáy nòng chúng ta sẽ phải lắp piston lớn hơn để đảm bảo kín khít. Khi kết hợp cả hai, dung tích động cơ có thể tăng đáng kể tuỳ vào việc đôn dên và xoáy nòng nhiều hay ít”, anh Thành phân tích.

Dù vậy, theo kỹ sư Thành, việc một chiếc xe từ 50cc có thể tăng thể tích xy-lanh lên hơn 150cc, tức là hơn 3 lần là điều khá hy hữu, nếu không muốn nói là khó có thể thực hiện được trên thực tế.

Với kinh nghiệm và tính toán của mình, anh Thành cho rằng việc đôn dên với các dòng xe phổ thông chỉ giúp tăng khoảng 20-25% chiều dài của hành trình piston. Còn việc xoáy nòng làm đường kính xy-lanh rộng ra thường chỉ làm được 4-5 cos, tương đương với tăng đường kính thêm khoảng 1,5-2mm, nếu xoáy nòng nhiều hơn sẽ khiến thành xy-lanh mỏng, khó đảm bảo yêu cầu vận hành.

Theo anh Thành, nếu gộp cả hai phương pháp này, thông thường một chiếc xe máy có thể tăng thêm khoảng 50-70% dung tích xy-lanh là "kịch kim".

Ngoài ra, vị chuyên gia này nhấn mạnh, việc độ đến mức như vậy tiềm ẩn rất nhiều rủi ro. Bởi lẽ, toàn bộ kết cấu của xe, từ việc đảm bảo tỷ số nén, hệ truyền động, đến khung sườn, hệ thống phanh, treo đều được thiết kế cho công suất thấp của xe 50cc. Khi công suất tăng lên nhiều lần, động cơ cũng như các bộ phận khác khó mà chịu nổi.

Dưới góc độ pháp luật, hành vi “độ” xe từ 50cc lên 150cc không chỉ là thay đổi kết cấu động cơ đơn thuần, mà còn bị xem là vi phạm nghiêm trọng quy định về an toàn giao thông.

Theo Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ, phương tiện tham gia giao thông phải đảm bảo đúng thiết kế, tiêu chuẩn kỹ thuật đã được phê duyệt. Việc tự ý thay đổi kết cấu, tổng thành, hệ thống của xe (bao gồm động cơ) là hành vi bị nghiêm cấm.

Luật sư Dương Đức Thắng (Đoàn Luật sư TP Hà Nội) phân tích, xe 50cc thuộc nhóm phương tiện không yêu cầu giấy phép lái xe (GPLX) đối với người từ đủ 16 tuổi. Tuy nhiên, khi đã “độ” lên 150cc, bản chất phương tiện không còn là xe 50cc nữa.

“Trong trường hợp này, người điều khiển và cả chủ xe có thể bị xử lý với nhiều lỗi cùng lúc: điều khiển xe đã thay đổi kết cấu, sử dụng phương tiện không đúng đăng ký và nếu không có GPLX phù hợp thì còn bị xử phạt thêm lỗi không có GPLX", luật sư Thắng cho biết.

Theo Nghị định 168/2024/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông đường bộ, hành vi tự ý thay đổi kết cấu xe máy có thể bị xử phạt ở mức rất cao.

Cụ thể, chủ xe thực hiện việc thay đổi kết cấu có thể bị phạt từ 4-6 triệu đồng đồng. Đồng thời phương tiện có thể bị buộc khôi phục lại tình trạng ban đầu.

Trong trường hợp người điều khiển xe đã bị “độ” nhưng không có GPLX phù hợp với dung tích thực tế (trên 125cc), mức phạt có thể lên tới 4-6 triệu đồng, kèm theo các biện pháp xử lý bổ sung.

Đáng chú ý, nếu hành vi vi phạm gây tai nạn giao thông nghiêm trọng, những người vi phạm còn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo quy định của Bộ luật Hình sự.