Xăng E10 có thật sự gây hao nhiên liệu, khó tăng tốc như lời đồn?

Từ ngày 1-6, toàn bộ hệ thống cây xăng trên cả nước chuyển sang bán xăng sinh học E10 theo lộ trình quy định tại Thông tư 50/2025/TT-BCT của Bộ Công Thương.

Tuy nhiên, dù cơ quan quản lý và nhiều chuyên gia khẳng định xăng E10 an toàn đối với phần lớn phương tiện đang lưu hành, không ít người sử dụng vẫn băn khoăn liệu loại nhiên liệu pha 10% ethanol này có thể khiến xe ì máy, tăng mức tiêu hao nhiên liệu, hụt ga hay ảnh hưởng đến độ bền động cơ.

Để làm rõ hơn vấn đề dưới góc độ kỹ thuật, phóng viên trao đổi với PGS-TS Đỗ Văn Dũng, Chủ tịch Hội Ô tô và Thiết bị động lực TPHCM.

*Phóng viên: Dư luận gần đây có lo ngại rằng xăng E10 có thể gây ảnh hưởng đến hoạt động của động cơ xe máy lẫn ô tô, đặc biệt là những mẫu xe đời cũ, liệu lo lắng này có cơ sở không thưa ông?

- PGS-TS Đỗ Văn Dũng: Khi chuyển từ xăng khoáng sang xăng E10, người sử dụng có thể nhận thấy một số thay đổi nhất định về mức tiêu hao nhiên liệu hoặc cảm giác vận hành, đặc biệt trên các dòng xe đời cũ.

Nguyên nhân đầu tiên đến từ đặc tính năng lượng của nhiên liệu. Ethanol, thành phần chiếm 10% trong xăng E10, có nhiệt trị thấp hơn xăng khoáng truyền thống. Trong khi xăng khoáng có nhiệt trị khoảng 32-34 MJ/lít thì ethanol nguyên chất chỉ đạt khoảng 21-23 MJ/lít.

Do đó, khi pha ethanol vào nhiên liệu, mật độ năng lượng của xăng E10 giảm khoảng 3%-4% so với xăng khoáng. Về mặt lý thuyết, động cơ cần tiêu thụ lượng nhiên liệu lớn hơn đôi chút để tạo ra cùng mức công suất, khiến mức tiêu hao có thể tăng tương ứng.

Ngoài yếu tố năng lượng, sự khác biệt về đặc tính cháy cũng ảnh hưởng đến quá trình vận hành của động cơ. Hầu hết phương tiện đang lưu hành tại Việt Nam được hiệu chỉnh tối ưu cho xăng RON 95 hoặc RON 92. Các thông số điều khiển phun nhiên liệu và thời điểm đánh lửa trong bộ điều khiển động cơ (ECU) được xây dựng dựa trên đặc tính của loại nhiên liệu này.

Trong khi đó, xăng E10 có tỉ lệ không khí - nhiên liệu lý tưởng thấp hơn. Nếu hệ thống điều khiển không kịp điều chỉnh lượng phun phù hợp, hỗn hợp cháy có thể nghèo hơn mức tối ưu, ảnh hưởng phần nào đến mô-men xoắn và khả năng tăng tốc.

Tuy vậy, phần lớn ô tô và xe máy đời mới đều được trang bị cảm biến oxy cùng hệ thống điều khiển điện tử có khả năng tự hiệu chỉnh hòa khí. Nhờ đó, tác động của E10 đến hiệu suất vận hành thường không lớn và khó nhận biết trong quá trình sử dụng hằng ngày.

Một điểm tích cực của ethanol là có chỉ số octane cao hơn xăng khoáng, giúp tăng khả năng chống kích nổ và hỗ trợ quá trình cháy ổn định hơn. Vì vậy, nếu động cơ được thiết kế hoặc hiệu chỉnh phù hợp, E10 vẫn có thể phát huy hiệu quả vận hành đồng thời góp phần giảm phát thải ra môi trường.

Người sử dụng không nên quá lo ngại khi chuyển sang E10, nhưng với những phương tiện đời cũ hoặc ít được bảo dưỡng, cần kiểm tra hệ thống nhiên liệu định kỳ để bảo đảm động cơ hoạt động ổn định và an toàn.

*Có giải pháp nào để khắc phục những hạn chế khi sử dụng E10?

- Đối với các động cơ phun xăng điện tử hiện đại, việc hiệu chỉnh lại bản đồ ECU có thể bù đắp gần như hoàn toàn các nhược điểm nêu trên, đồng thời khai thác tốt hơn các ưu điểm của xăng E10, thậm chí cải thiện công suất động cơ.

Quá trình hiệu chỉnh thường được thực hiện trên băng thử công suất (dyno), kết hợp với cảm biến oxy băng rộng để xác định chính xác lượng nhiên liệu và thời điểm đánh lửa tối ưu.

Việc hiệu chỉnh bản đồ cấp nhiên liệu giúp bù đắp phần năng lượng thiếu hụt và đưa AFR về giá trị phù hợp với E10. Thông thường, thời gian mở kim phun được tăng khoảng 3%-5% trên toàn bộ dải hoạt động để bù cho mật độ năng lượng thấp hơn của ethanol.

Ngoài ra, kỹ thuật viên còn có thể điều chỉnh bản đồ đánh lửa, chế độ khởi động lạnh và các bản đồ điều khiển phụ trợ khác nhằm tối ưu khả năng vận hành của động cơ khi sử dụng nhiên liệu E10.