Cuộc thi "Tết xanh": Nhớ đòn bánh tét “xanh” màu yêu thương của má

Những cơn gió bấc xào xạc thổi về như báo hiệu Tết sắp cận kề. Mỗi độ xuân về, khói lam chiều nhẹ vương trên mái lá, nhớ một thời tuổi thơ rơm rạ, nhớ những bữa cơm tất niên đong đầy hương vị yêu thương. 

Ngày đang nghiêng rót những giọt cuối cùng tháng Chạp, trời chòng chành trở lạnh, tôi quay quắt nhớ quê, nhớ má. Giờ này chắc má đang lụi cụi rọc những tàu lá chuối sau vườn để chuẩn bị ngày 30 gói bánh tét hay má đang tỉ mẩn lặt lá hai cội mai già trước sân cho kịp nở đón những cánh én mùa xuân.

Đêm nay, phố thị gió nhẹ sang xuân, bất chợt tôi nghe thoảng mùi mai nở sớm đâu đây, như ru hồn mình lạc loài, chơi vơi. Từ trong thẳm sâu miền ký ức, tôi chạnh lòng thương nhớ nôn nao một bếp lửa đượm nồng tí tách với từng lọn khói bếp bay lên trần vách, chờn vờn quấn quýt rồi lâu ngày thành một màu đen bóng bện vào những sợi tóc pha màu sương bạc của má, để rồi khi tôi lớn lên và rời xa má thì những hoài niệm cũ cứ mãi hằn in trong tâm tưởng, níu gọi ta về bằng những thương nhớ khôn nguôi.

Ở xứ miệt đồng bưng biền Cửu Long, hầu như vườn nhà ai cũng có những bụi chuối sau hè. Tôi nhớ những ngày mình còn thơ ấu cùng má ra sau vườn nhà chọc lá chuối, đem phơi nắng cho lá héo rồi ôm vào hiên nhà rọc lá, lau lá để má xếp thành từng xấp vỏ bánh. 

Nhớ những ngày tôi cùng má chọc lá chuối gói bánh tét, vừa gần gũi với thiên nhiên vừa gợi nhắc giá trị văn hóa truyền thống giữ gìn và tiếp nối tinh thần xanh đã hiện hữu trong Tết Việt từ bao đời nay. Với những việc làm cùng má tuy hiếm hoi vào dịp cuối năm đều đặn lặp lại, song, mỗi lần dậy lên trong tâm thức tôi bao xúc cảm thật khó gọi tên.

Đó là mùi Tết. Mùi của hương xuân nhen nhóm đâu đây từ những ngọt sương mai đọng lại trên những tán lá chuối tươi xanh sau vườn nhà hòa quyện với làn khói bếp thơm mùi củi khô. Để giờ đây, trên mỗi bước chân cuối năm bộn bề với biết bao dư cảm, bỗng dưng quay quắt nhớ, chạnh lòng thương đến lạ lùng. Bất giác cảm thức Tết giục anh chị em tôi làm cuộc "hành hương" trở về nẻo ký ức quê nhà, đặt bước chân lên thềm cửa, tựa mình vào sợi nắng cuối năm, lặng yên mà cảm nhận hương Tết cùng má và gia đình.

Ở nhà, bếp lửa cũng tất bật theo không khí những ngày cận Tết. Nơi gian bếp ấm của má giăng đầy bồ hóng luôn chất đầy củi khô để ngày cạn Chạp cháy bừng lên màu hồng ấm no, hạnh phúc. Tiếng gà gáy râm ran ngày 30 tháng Chạp, má đã dậy sớm nhóm lên ngọn lửa thơm mùi củi khô để nấu bánh tét. Và tôi cũng không biết từ bao mùa Tết đến rồi đi, xuân nồng trên chái bếp bao mùa Tết mà má chẳng nhớ hết, nhưng má cảm nhận được những đòn bánh tét nấu đến đâu thịt sẽ chín, đậu và nếp sẽ nở đều thì vớt bánh ra.

Nhắc đến đây, hương vị của ký ức bỗng ùa về, mũi như bỗng chạm vào làn hương thơm lừng của bánh tét nơi chái bếp. Mùi mai nở, mùi rơm rạ, mùi củi khô, mùi lá chuối xanh gói nhân đậu đặc trưng và cả mùi dầu gió của má, tất cả những mùi hương ấy đã neo đậu trong khứu giác tôi, nhắc nhớ tôi trở về mỗi khi nghĩ đến nhưng con của má thì ở tha phương, vẫn mải mê với bước đường chữ nghĩa công danh để quê xa, má mỏi mắt chờ tin con khi Tết chưa về.

Lớn lên, tôi rời quê xa má, tôi mang theo trong mình ký ức những ngày giáp Tết cùng má nấu bánh tét đón giao thừa. Ở đó, dưới bóng chiều chập choạng qua ô cửa sổ nhỏ, bóng dáng lom khom của má, đôi tay gầy guộc nổi những đường gân xanh của má hằn lên bao tảo tần sớm hôm vẫn đang miệt mài sàng sảy gạo nếp để lựa từng bông cỏ, hạt sâu để kịp ngâm nước qua đêm cho mềm rồi sáng hôm sau gói bánh. Và nơi mái nhà xưa, đã bao đêm trừ tịch cũng chỉ có mình má nấu bánh đêm xuân, và cũng chỉ có mình má tâm tình thủ thỉ cùng gian bếp ấm đỏ bừng lên những hòn than hồng lụp bụp tiếng nhớ tiếng thương.

Đêm giao thời, trời tối đen như mực, sương càng dày hơn hôm bữa. Chiếc áo nâu sờn vai của má đọng thêm vài giọt sương đêm hay nặng thêm nỗi lòng chờ mong con trẻ. Mỗi lúc tôi gọi điện về thăm má bằng những tiếng "dạ -thưa" cùng lời ước hẹn là "năm nay, con sẽ về cùng má gói bánh tét ăn Tết nghen má !". Nhưng, cái lạnh đêm xuân nào có lạnh bằng cái lạnh trong lòng khi Tết về chỉ có mình má thức trắng đêm bên nồi bánh tét.

Mùa theo mùa nối nhau bao đổi thay xoay vần nhưng trong tâm trí tôi, Tết quê tuy đơn sơ, mộc mạc nhưng lắng đọng, ngọt ngào. Ký ức tôi gọi về mái ấm ngày xuân với gian bếp của má vẫn bập bùng ánh lửa yêu thương nồng ấm cùng những lọn khói chờn vờn, li ti hạt mụi tro mịn len đầy những vết chân chim của má qua bao mùa sương gió bể dâu. 

Xuân năm nay, tôi sẽ về bên má để sống lại những ngày thơ ấu xa xưa, sẽ ngồi bên má suốt đêm chờ bánh chín để nhìn lửa cười trong mắt má rộn ràng vui…