"Đại sứ điểm đến" không thể nói bừa

Đây không chỉ là lỗi "buột miệng" nhất thời, mà là một hồi chuông cảnh báo về chất lượng nhân lực ngành du lịch trong giai đoạn phục hồi và tăng trưởng mạnh mẽ hiện nay.

Sự cố tại di tích Lam Kinh là một bài học. Nếu không có giải pháp chấn chỉnh quyết liệt, những sai lệch này không chỉ làm xấu hình ảnh điểm đến mà còn làm méo mó nhận thức của du khách, đặc biệt là thế hệ trẻ, về lịch sử dân tộc.

Trong các sự cố thuyết minh sai lệch, trách nhiệm không bao giờ chỉ nằm ở một phía. Việc thuyết minh sai, dù do vô ý, nói vấp hay thiếu kiến thức cho thấy sự thiếu cẩn trọng và thiếu tôn trọng đối với giá trị lịch sử.

Thực tế hiện nay, đội ngũ làm du lịch có sự chênh lệch lớn về trình độ. Nhiều nhân sự trẻ có kỹ năng giao tiếp tốt nhưng lại thiếu kiến thức lịch sử, văn hóa chuyên sâu; chưa được đào tạo bài bản định kỳ; nhiều khi kỹ năng xử lý tình huống yếu... Đơn cử như vụ việc ở di tích Lam Kinh cho thấy quy trình giám sát nội dung thuyết minh trực tiếp vẫn còn lỏng lẻo. Ban quản lý chỉ phát hiện sai phạm khi clip được lan truyền trên mạng xã hội, chứng tỏ việc hậu kiểm chưa sát sao.

Về phía doanh nghiệp lữ hành, các công ty du lịch thường chịu áp lực về lợi nhuận và thiếu hụt nhân sự dẫn đến việc buông lỏng khâu tuyển chọn và tái đào tạo. Nhiều đơn vị sử dụng HDV tự do (freelancer) mà không kiểm tra kỹ trình độ, hoặc không có quy trình hậu kiểm nội dung sau mỗi chuyến đi.

Năm 2025, ngành du lịch Việt Nam ghi dấu ấn khi đón lượng khách quốc tế kỷ lục 21,5 triệu lượt và 135,5 triệu lượt khách nội địa, tổng thu từ khách du lịch vượt mốc 1 triệu tỉ đồng. Du lịch đang trở thành ngành kinh tế mũi nhọn, đóng vai trò quan trọng lan tỏa tới các ngành kinh tế khác.

Năm 2026, ngành du lịch tiếp tục đặt mục tiêu đón 25 triệu lượt khách du lịch quốc tế, phục vụ 150 triệu lượt khách du lịch nội địa. Trong bối cảnh này, vai trò "đại sứ điểm đến" của HDV và thuyết minh viên trở nên quan trọng hơn bao giờ hết. Để chấn chỉnh thực chất, không thể chỉ dừng lại ở việc phê bình hay đình chỉ cá nhân, mà cần một chiến lược.

Theo đó, cần xây dựng bộ thuyết minh chuẩn từng khu vực, điểm đến - là giải pháp rất quan trọng trong việc phát triển du lịch cho từng địa phương. Các di tích trọng điểm nên trang bị hệ thống thuyết minh tự động đa ngôn ngữ. Điều này giúp du khách tiếp cận thông tin chuẩn xác nhất, đồng thời giảm áp lực cho thuyết minh viên tại điểm trong những ngày cao điểm. Đào tạo nguồn nhân lực bài bản, có thẻ hành nghề, tập huấn, kiểm tra định kỳ. Song song đó, cũng cần chế tài đưa ra chế độ phạt và khen thưởng, nhân rộng hình mẫu tốt.

Khi ngành du lịch hướng tới mục tiêu phát triển du lịch bền vững và đa giá trị, HDV không chỉ là người thuyết minh mà phải là những chuyên gia văn hóa. Như vậy mới tránh được những sự cố đáng tiếc.