Điểm nóng xung đột ngày 26-2: Israel công bố kế hoạch "xoay chuyển Trung Đông"

Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu vừa công bố một sáng kiến địa chính trị mà ông mô tả là mang tính xoay chuyển cục diện. Đó là liên minh "lục giác" trong khu vực, được thiết kế để đối phó với cả "trục Shiite cực đoan" do Iran dẫn đầu và một "trục Sunni cực đoan đang trỗi dậy".

Được công bố trong một cuộc họp nội các tại Jerusalem, khuôn khổ đề xuất này sẽ kết nối Israel chặt chẽ hơn với Ấn Độ và các đối tác Địa Trung Hải như Hy Lạp và Cyprus, cùng với một số quốc gia Ả Rập, Phi và Á chưa được nêu tên.

Theo lập luận của ông Netanyahu, liên minh "lục giác" sẽ bổ trợ cho quan hệ đối tác chiến lược lâu dài của Israel với Mỹ, mở rộng tầm ảnh hưởng ngoại giao và củng cố an ninh dài hạn.

Tạp chí Ấn Độ The Week nhấn mạnh thời điểm công bố kế hoạch này rất đáng chú ý.

Kế hoạch công bố ngay trước chuyến thăm chính thức của Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi, người dự kiến sẽ phát biểu trước Quốc hội Israel (Knesset), thăm bảo tàng Yad Vashem và tham dự một sự kiện về đổi mới sáng tạo tại Jerusalem.

Trọng tâm của chương trình nghị sự của chuyến thăm là công nghệ, đặc biệt là trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo (AI), điện toán lượng tử và sản xuất công nghệ cao tiên tiến.

Ông Netanyahu coi quan hệ đối tác này là đòn bẩy để đưa Israel và Ấn Độ dẫn đầu thế giới về đổi mới sáng tạo, trong khi ông Modi ca ngợi mối quan hệ dựa trên sự tin tưởng, các giá trị dân chủ chung và tham vọng công nghệ.

Tuy nhiên, tầm nhìn của liên minh "lục giác" không chỉ dừng lại ở kinh tế. Sáng kiến này bắt nguồn từ học thuyết an ninh cứng rắn của Israel sau một năm xung đột đa mặt trận với mạng lưới được Iran hậu thuẫn là Hezbollah, Houthi...

Ngoài ra, ông Netanyahu còn cảnh báo về "trục Sunni cực đoan đang trỗi dậy". Dù không chỉ đích danh, giới chính trị Israel dần coi Thổ Nhĩ Kỳ là "Iran mới" do những chỉ trích gay gắt từ Tổng thống Recep Tayyip Erdoğan về cuộc xung đột ở dài Gaza.

Sáng kiến liên minh "lục giác" vấp phải sự chỉ trích dữ dội từ Hamas, coi đây là dự án nhằm gạt bỏ quyền lợi của người Palestine và gây chia rẽ thế giới Ả Rập.

Thực tế, quan hệ giữa Israel với một số quốc gia có đa số dân theo dòng Sunni (như Ả Rập Saudi và Ai Cập) đang rạn nứt do xung đột ở Gaza, khiến triển vọng bình thường hóa trở nên xa vời hơn.

Nhiều nhà phân tích cũng hoài nghi tính khả thi của một liên minh quân sự kiểu NATO tại khu vực.

Hy Lạp, dù thân thiết với Israel, vẫn thận trọng duy trì quan hệ với Thổ Nhĩ Kỳ. Tương tự, Ấn Độ vốn luôn thực tế và có lợi ích dầu mỏ với Iran.