"Duyên ngày nợ đêm", cuộc đối thoại bằng ngôn ngữ múa về tình người

Tối 19-6, tại Nhà hát Bến Thành, tác phẩm múa đương đại "Duyên ngày nợ đêm" của Hervé Koubi đã chiếm trọn tình cảm của công chúng tại TP HCM trong khuôn khổ chuyến lưu diễn tại Việt Nam.

Không cần đến những lớp thoại dài hay cốt truyện theo lối kể truyền thống, 14 vũ công đã dẫn dắt khán giả bước vào một hành trình của ký ức, bản sắc, tình người và những cuộc gặp gỡ văn hóa bằng ngôn ngữ hình thể đầy sức gợi.

Cuộc gặp gỡ đầu tiên với khán giả châu Á

Sau buổi biểu diễn, 14 vũ công và ê kíp sáng tạo đã ngồi lại giao lưu, trả lời những câu hỏi của khán giả xoay quanh tác phẩm. Họ càng được yêu mến khi xuất hiện giản dị, trả lời dí dỏm, chân thành. Mỗi thành viên đã giới thiệu tên của mình và động tác múa mà họ yêu thích nhất trong tác phẩm. Tiếng reo hò của khán giả trẻ, những tràn pháo tay cổ vũ không dứt đã để lại ấn tượng trong đêm diễn ý nghĩa này.

Đối với ê-kíp sáng tạo, TP HCM mang ý nghĩa đặc biệt. Đây là lần đầu tiên tác phẩm được giới thiệu tại châu Á sau hành trình biểu diễn ở nhiều quốc gia.

Trong buổi giao lưu sau chương trình, đại diện đoàn nghệ thuật chia sẻ rằng khi bắt tay sản xuất tác phẩm, họ chưa từng nghĩ sẽ có ngày mang vở diễn đến Việt Nam. Bởi vậy, khi nhận được lời mời biểu diễn tại TP HCM, cả ê-kíp vừa háo hức vừa hồi hộp.

Những tràng pháo tay kéo dài tại Nhà hát Bến Thành tối 19-6 phần nào đã mang đến câu trả lời. Khán giả TP HCM đã dành cho các nghệ sĩ sự quan tâm và cổ vũ nồng nhiệt, bất chấp những khác biệt về ngôn ngữ hay bối cảnh văn hóa.

Khi 14 con người kể một câu chuyện chung

Một trong những điều khiến nhiều khán giả tò mò là vì sao trên sân khấu gần như chỉ xuất hiện các diễn viên nam.

Đạo diễn cho biết đây hoàn toàn không phải là một dụng ý nghệ thuật hay một thông điệp được cài cắm từ trước. Trong buổi tuyển chọn, đoàn nhận khoảng 250 hồ sơ dự tuyển, trong đó có tới 249 nam và chỉ một nữ.

Từ thực tế ấy, lực lượng biểu diễn của tác phẩm hình thành toàn là diễn viên nam một cách tự nhiên.

Điều đáng chú ý hơn là cách ê-kíp nhìn nhận về tập thể 14 nghệ sĩ trên sân khấu. Họ không xem đây là 14 nhân vật riêng lẻ mà là 14 cá thể cùng tạo nên một hình tượng chung. Mỗi người có màu da, vóc dáng, kỹ thuật và trải nghiệm khác nhau, nhưng khi kết nối lại đã tạo thành một cộng đồng thu nhỏ – hình ảnh phản chiếu thế giới đa dạng mà tác phẩm muốn hướng tới.

Chính vì vậy, trang phục màu trắng được lựa chọn sau rất nhiều lần thử nghiệm. Theo ê-kíp, đây là gam màu giúp tôn lên sắc da riêng của từng nghệ sĩ một cách rõ nét nhất. Khi đứng cạnh nhau, sự khác biệt không bị che lấp mà được tôn vinh như một phần của vẻ đẹp tập thể.

Sự giao thoa giữa ballet và vũ đạo đường phố

Một điểm đặc sắc của "Duyên ngày nợ đêm" nằm ở ngôn ngữ múa. Nhiều nghệ sĩ trong đoàn được đào tạo bài bản từ các trường múa hàn lâm, trong khi một số khác trưởng thành từ môi trường biểu diễn đường phố. Hai thế giới tưởng như đối lập ấy đã gặp nhau trên cùng một sân khấu.

Đạo diễn cho biết ê-kíp không cố biến một nghệ sĩ hip-hop thành vũ công ballet hay ngược lại. Điều họ lựa chọn là tôn trọng bản sắc của từng người, từng trường phái.

Bởi vậy, khán giả có thể bắt gặp những động tác kỹ thuật đỉnh cao của nghệ thuật múa hàn lâm bên cạnh các chuyển động phóng khoáng mang hơi thở đường phố.

Dấu ấn Địa Trung Hải và Trung Đông trên sân khấu

Tác phẩm được xây dựng từ cảm hứng về không gian văn hóa Địa Trung Hải – vùng đất từ lâu được xem là nơi gặp gỡ của nhiều nền văn minh.

Những ảnh hưởng ấy hiện diện rõ trong thiết kế sân khấu và ánh sáng. Ê-kíp lấy cảm hứng từ các khu vực là lãnh địa của văn hóa truyền thống ở Trung Đông, từ những ô cửa, những mảng tường chạm khắc hoa văn thường thấy trong các cung điện và lâu đài cổ.

Theo chia sẻ của đạo diễn, trong những chuyến đi thực tế tại Algeria, ông cảm nhận rõ nét cách người dân nơi đây vừa cởi mở vừa gìn giữ không gian riêng tư của mình. Chính cảm nhận ấy đã trở thành chất liệu để xây dựng ngôn ngữ thị giác của tác phẩm.

Điều còn lại là tình người

Nếu phải tìm một thông điệp xuyên suốt của "Duyên ngày nợ đêm", đó có lẽ là câu chuyện về các mối quan hệ giữa con người với con người.

Trong phần giao lưu, đạo diễn nhiều lần nhắc đến niềm tin, sự nâng đỡ và khả năng chung sống cùng nhau. Ông cho rằng cuộc sống luôn tồn tại những mặt đối lập: ngày và đêm, yêu thương và thù ghét, hòa bình và chiến tranh.

Chính sự tồn tại song hành ấy giúp con người nhận ra giá trị của nhau. Lấy cảm hứng từ những dấu ấn lịch sử giữa Pháp và Algeria, tác phẩm không đi sâu vào những tranh luận chính trị hay các biến cố lịch sử cụ thể.