Lần đầu Việt Nam ghép tạng domino: Người nhận gan hiến lại, cứu thêm bệnh nhân

Sáng 19-3, Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức (Hà Nội) công bố ca ghép tạng đặc biệt theo chuỗi domino đầu tiên tại Việt Nam, giúp nhiều bệnh nhân được cứu sống từ một người hiến chết não.

Ca ghép được thực hiện ngày 13-3, từ nguồn hiến của một phụ nữ 42 tuổi bị tai nạn giao thông, chết não. Các bác sĩ đã lấy tim, gan và hai thận để ghép cho các bệnh nhân trong danh sách chờ.

Theo PGS-TS Dương Đức Hùng, Giám đốc Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức, điểm đặc biệt của ca này là kỹ thuật ghép domino - từ một ca ghép ban đầu có thể tạo ra các ca ghép tiếp theo. Theo đó, tim và gan từ nguồn hiến được ghép cho một bệnh nhân mắc rối loạn chuyển hóa hiếm gặp.

Bệnh nhân nam, 53 tuổi, được chẩn đoán mắc amyloidosis di truyền - bệnh lý do đột biến gene khiến protein bất thường lắng đọng tại nhiều cơ quan như tim, thần kinh, thận, trong đó tim bị tổn thương nặng nhất.

"Nếu chỉ ghép tim mà không thay gan, bệnh có nguy cơ tái phát do gan vẫn tiếp tục sản xuất protein bất thường. Vì vậy, giải pháp tối ưu là ghép đồng thời cả tim và gan. Đây là trường hợp ghép tim - gan thứ hai tại Việt Nam" - ông Hùng thông tin.

Sau khi được ghép lá gan từ người hiến chết não, "lá gan lỗi" của chính bệnh nhân mắc amyloidosis - dù có bất thường về chuyển hóa nhưng vẫn hoạt động tốt - được sử dụng để ghép cho một bệnh nhân ung thư gan trên nền xơ gan.

"Như vậy, từ một người hiến tạng, nhiều bệnh nhân được cứu sống, thay vì mô hình "một người hiến - một người nhận"" - ông Hùng nói.

Giải thích về việc sử dụng gan có bất thường chuyển hóa để ghép cho người bệnh khác, ông Dương Đức Hùng cho biết nguy cơ phát sinh bệnh ở người nhận có thể xuất hiện sau 20-30 năm và cũng chỉ là khả năng, không chắc chắn. Trong khi đó, bệnh nhân ung thư gan nếu không được ghép chỉ sống thêm vài tháng đến khoảng một năm, còn ghép gan có thể giúp kéo dài sự sống nhiều năm.

"Đây là giải pháp tối ưu trong bối cảnh nguồn tạng còn khan hiếm. Chúng tôi hướng tới việc sử dụng hiệu quả nhất mỗi tạng hiến, không để lãng phí cơ hội cứu sống người bệnh" - ông Hùng chia sẻ.

Đại diện bệnh viện cho biết ngay từ đầu đã xây dựng các phương án chi tiết, từ khâu lấy, bảo quản, phân bổ tạng từ người hiến chết não đến tổ chức nhiều kíp mổ song song, đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ, chính xác giữa các chuyên khoa.

Ê-kíp đã xử lý tốt các tình huống phát sinh, bảo đảm ca ghép diễn ra an toàn. Tổng thời gian ghép tim và gan kéo dài khoảng 6-7 giờ.

Tiến sĩ - bác sĩ Hà Anh Đức, Cục trưởng Cục Quản lý khám, chữa bệnh (Bộ Y tế), nhận định ca ghép không chỉ mang ý nghĩa chuyên môn mà còn góp phần nâng cao vị thế y học Việt Nam, đánh dấu bước tiến trong tiếp cận các kỹ thuật ghép tạng hiện đại.

"Hiệu ứng domino được hiểu là khi một sự kiện xảy ra sẽ kéo theo chuỗi các sự kiện liên tiếp. Trong ghép tạng cũng vậy, từ một ca ghép ban đầu có thể tạo điều kiện cho các ca ghép tiếp theo được thực hiện. Với sự thành công của ca ghép này, hy vọng sẽ mở thêm nhiều cơ hội cho bệnh nhân đang chờ ghép tạng"- ông Đức nói.

Kết quả bước đầu khả quan, các bệnh nhân có thể tự thở sau khoảng 12 giờ, sau 5 ngày vận động, ăn uống bình thường, dự kiến xuất viện trong khoảng một tuần nếu diễn biến thuận lợi.

Trên thế giới, ghép tạng domino được triển khai từ năm 1995. Tại Việt Nam, đây là lần đầu tiên được thực hiện thành công, mở thêm cơ hội cho bệnh nhân chờ ghép tạng.