Lương hưu sẽ được tính như thế nào theo Luật BHXH 2024?

Sáng 19-5, Báo Người Lao Động phối hợp cùng Bảo hiểm xã hội (BHXH) TPHCM tổ chức chương trình giao lưu trực tuyến "Lương hưu - Bài toán an sinh cho người lao động".

Trong chương trình giao lưu, nhiều bạn đọc đã gửi các câu hỏi thể hiện mối quan tâm về các chính sách BHXH mới. Đồng thời bày tỏ kỳ vọng các chính sách mới sẽ giúp ngày càng nhiều người có cơ hội hưởng lương hưu, giảm áp lực an sinh khi tuổi già.

Luật BHXH 2024 với nhiều điểm mới về điều kiện hưởng và cách tính lương hưu đang nhận được sự quan tâm lớn của người lao động. Tại buổi giao lưu trực tuyến, hàng loạt câu hỏi liên quan đến tỉ lệ hưởng, số năm đóng BHXH và cách tính bình quân tiền lương đã được bạn đọc gửi đến. Theo các chuyên gia, quy định mới không chỉ mở rộng cơ hội hưởng lương hưu cho nhiều người mà còn thay đổi cách tính để phù hợp hơn với thực tế tham gia BHXH hiện nay.

Lao động nam, nữ được tính lương hưu ra sao?

Trả lời câu hỏi của bạn đọc tại buổi giao lưu, bà Nguyễn Thị Hồng Hạnh - Trưởng Phòng Tuyên truyền và Hỗ trợ người tham gia BHXH TPHCM cho biết theo điều 66 Luật BHXH 2024, từ ngày 1-7-2025, người lao động đủ tuổi nghỉ hưu và có từ đủ 15 năm đóng BHXH trở lên sẽ được hưởng lương hưu hằng tháng.

Theo quy định mới, lao động nữ có 15 năm đóng BHXH sẽ được hưởng mức lương hưu bằng 45% mức bình quân tiền lương làm căn cứ đóng BHXH. Sau đó, cứ thêm mỗi năm đóng BHXH sẽ được cộng thêm 2%, tối đa 75%. Như vậy, để đạt mức hưởng tối đa 75%, lao động nữ cần có 30 năm đóng BHXH.

Đối với lao động nam, mức hưởng 45% tương ứng với 20 năm đóng BHXH. Sau đó, mỗi năm đóng thêm được cộng 2%, tối đa 75%. Điều này đồng nghĩa lao động nam phải có 35 năm đóng BHXH mới đạt tỉ lệ hưởng tối đa. Riêng trường hợp lao động nam có thời gian đóng BHXH từ đủ 15 năm đến dưới 20 năm thì mức hưởng lương hưu được tính bằng 40% mức bình quân tiền lương làm căn cứ đóng BHXH tương ứng với 15 năm đóng, sau đó mỗi năm tăng thêm 1%.

Theo bà Hạnh, quy định giảm thời gian đóng tối thiểu xuống 15 năm sẽ tạo thêm cơ hội hưởng lương hưu cho nhiều người lao động tham gia BHXH muộn hoặc có thời gian đóng bị gián đoạn.

Về vấn đề này, ông Trần Dũng Hà - Phó Giám đốc BHXH TPHCM nhận định quy định giảm thời gian đóng BHXH tối thiểu xuống còn 15 năm được áp dụng cho cả người tham gia BHXH bắt buộc và BHXH tự nguyện, trừ trường hợp nghỉ hưu do suy giảm khả năng lao động. Theo ông Hà, đây là một trong những thay đổi đáng chú ý của Luật BHXH 2024 nhằm mở rộng cơ hội hưởng lương hưu cho người lao động tham gia BHXH muộn hoặc có thời gian đóng bị gián đoạn.

Bên cạnh đó, ông Hà cũng thông tin, ngoài thời gian đóng BHXH, mức hưởng lương hưu còn phụ thuộc vào mức bình quân tiền lương làm căn cứ đóng BHXH trong quá trình tham gia của người lao động.

Cách tính bình quân tiền lương có nhiều thay đổi

Liên quan đến cách tính mức bình quân tiền lương tháng đóng BHXH, bà Nguyễn Thị Hồng Hạnh cho biết Luật BHXH 2024 tiếp tục áp dụng lộ trình tính bình quân tiền lương theo thời điểm bắt đầu tham gia BHXH đối với khu vực Nhà nước.

Cụ thể, người bắt đầu tham gia BHXH trước ngày 1-1-1995 sẽ tính bình quân tiền lương của 5 năm cuối trước khi nghỉ hưu. Người tham gia từ năm 1995 đến 2000 tính bình quân 6 năm cuối; từ năm 2001 đến 2006 tính bình quân 8 năm cuối; từ năm 2007 đến 2015 tính bình quân 10 năm cuối. Người tham gia từ năm 2016 đến 2019 sẽ tính bình quân 15 năm cuối; từ năm 2020 đến 2024 tính bình quân 20 năm cuối; còn người bắt đầu tham gia BHXH từ năm 2025 trở đi sẽ tính bình quân trên toàn bộ thời gian đóng BHXH.

Theo các chuyên gia BHXH TPHCM, việc mở rộng dần thời gian tính bình quân tiền lương nhằm bảo đảm công bằng hơn giữa mức đóng và mức hưởng. Ngoài ra, lương hưu hằng năm cũng sẽ được Nhà nước xem xét điều chỉnh dựa trên chỉ số giá tiêu dùng và khả năng cân đối của ngân sách cùng quỹ BHXH.

Bà Nguyễn Thị Hồng Hạnh thông tin, theo điều 67 Luật BHXH 2024, việc điều chỉnh lương hưu sẽ chú trọng hơn đến nhóm người nghỉ hưu trước năm 1995 và người có mức hưởng thấp nhằm thu hẹp khoảng cách chênh lệch giữa các thời kỳ.

Thông tin thêm tại buổi giao lưu, ông Trần Dũng Hà cho biết Chính phủ vừa ban hành Nghị định 162/2026/NĐ-CP quy định điều chỉnh tăng 8% lương hưu và trợ cấp BHXH từ ngày 1-7-2026 đối với nhiều nhóm đối tượng nghỉ hưu. Theo ông Hà, việc điều chỉnh không phân biệt người hưởng lương hưu từ ngân sách nhà nước hay từ quỹ BHXH, cũng không phân biệt hình thức tham gia BHXH bắt buộc hay tự nguyện.