Nâng tầm văn hóa Việt Nam

Nghị quyết này thể hiện tư duy mới, tầm nhìn dài hạn của Đảng về vai trò của văn hóa trong kỷ nguyên phát triển mới của đất nước.

Thay mặt Bộ Chính trị, Tổng Bí thư Tô Lâm vừa ký ban hành Nghị quyết 80/2026 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam.

Phấn đấu đóng góp 9% GDP

Nghị quyết 80 khẳng định văn hóa Việt Nam là kết tinh những giá trị tốt đẹp của dân tộc trong tiến trình hàng ngàn năm dựng nước và giữ nước; là nguồn lực nội sinh quan trọng hun đúc trí tuệ, tâm hồn, khí phách và bản lĩnh con người Việt Nam. Thực tiễn lịch sử cho thấy mỗi thời kỳ đất nước phát triển mạnh mẽ đều gắn liền với sự phát triển rực rỡ của văn hóa.

Nghị quyết 80 nêu rõ các quan điểm chỉ đạo, trong đó nhấn mạnh: phát triển văn hóa, con người là nền tảng, nguồn lực nội sinh quan trọng, động lực to lớn, trụ cột và hệ điều tiết cho phát triển nhanh, bền vững đất nước. Đầu tư cho văn hóa chính là đầu tư cho phát triển bền vững, cho tương lai của dân tộc.

Đến năm 2030, Nghị quyết 80 đặt mục tiêu phát triển các ngành công nghiệp văn hóa, đóng góp khoảng 7% GDP; hình thành từ 5-10 thương hiệu quốc gia về công nghiệp văn hóa trong các lĩnh vực có tiềm năng như điện ảnh, nghệ thuật biểu diễn, du lịch văn hóa, thiết kế và thời trang.

Cùng với đó, xây dựng thành công 5 thương hiệu liên hoan nghệ thuật, lễ hội văn hóa quốc tế về điện ảnh, âm nhạc, mỹ thuật; thành lập thêm 1-3 trung tâm văn hóa Việt Nam ở nước ngoài; phấn đấu có thêm 5 di sản văn hóa được UNESCO công nhận, ghi danh.

Nghị quyết 80 cũng yêu cầu bảo đảm nguồn lực tương xứng cho phát triển văn hóa; bố trí tối thiểu 2% tổng chi ngân sách nhà nước hằng năm cho văn hóa và tăng dần theo yêu cầu thực tiễn. Đồng thời, ban hành cơ chế tài chính ưu tiên cho 3 lĩnh vực đột phá: đào tạo, đãi ngộ nhân tài trong lĩnh vực văn hóa - nghệ thuật; ứng dụng khoa học - công nghệ, chuyển đổi số trong lĩnh vực văn hóa; đặt hàng sáng tạo các công trình văn hóa, tác phẩm văn học - nghệ thuật có giá trị cao về tư tưởng, nội dung và nghệ thuật, xứng tầm với nền văn hóa Việt Nam trong kỷ nguyên mới.

Tầm nhìn đến năm 2045, Nghị quyết 80 đặt chỉ tiêu phát triển công nghiệp văn hóa, kinh tế sáng tạo thực sự trở thành trụ cột của phát triển bền vững, phấn đấu đóng góp khoảng 9% GDP; có 10 thương hiệu liên hoan nghệ thuật, lễ hội văn hóa tầm vóc quốc tế; phấn đấu có thêm 8-10 di sản văn hóa được UNESCO công nhận, ghi danh. Việt Nam sẽ nằm trong tốp 3 ASEAN và tốp 30 thế giới về Chỉ số Sức mạnh mềm quốc gia và giá trị xuất khẩu sản phẩm công nghiệp văn hóa.

Vai trò quan trọng

PGS-TS Bùi Hoài Sơn, đại biểu chuyên trách Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội, đánh giá Nghị quyết 80 được Bộ Chính trị ban hành vào thời điểm trước thềm Đại hội lần thứ XIV của Đảng có ý nghĩa đặc biệt, không chỉ đối với lĩnh vực văn hóa mà còn với toàn bộ tiến trình phát triển đất nước trong giai đoạn mới.

Theo PGS-TS Bùi Hoài Sơn, trong bối cảnh Việt Nam đang tăng tốc chuyển đổi mô hình tăng trưởng, đẩy mạnh đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số toàn diện và hội nhập quốc tế sâu rộng, yêu cầu đặt ra không chỉ là phát triển nhanh mà còn phải phát triển bền vững, nhân văn, có bản lĩnh và chiều sâu. Chính ở điểm này, Nghị quyết 80 đã khẳng định một cách thuyết phục: văn hóa và con người vừa là nền tảng tinh thần của xã hội, vừa là nguồn lực nội sinh, động lực phát triển và đặc biệt là "hệ điều tiết" cho phát triển nhanh, bền vững đất nước.

Một điểm mới nổi bật của Nghị quyết 80 là sự nâng tầm tư duy phát triển. Văn hóa không còn được nhìn nhận như một lĩnh vực "đứng bên cạnh" kinh tế, mà trở thành trục giá trị trung tâm, định hướng mọi quyết sách. Một xã hội muốn đi xa phải có sức bền; một đất nước muốn vươn mình phải có nền tảng, và nền tảng sâu bền nhất chính là văn hóa.

Một điểm đột phá đáng chú ý khác là Nghị quyết 80 chuyển trọng tâm từ tư duy phong trào sang tư duy kiến tạo môi trường văn hóa. Văn hóa không chỉ hiện diện trong lễ hội, di sản hay hoạt động nghệ thuật, mà còn thấm sâu vào đời sống thường nhật: văn hóa học đường, văn hóa gia đình, văn hóa ứng xử nơi công cộng, văn hóa công vụ, văn hóa doanh nghiệp và cả văn hóa trên không gian mạng. Khi trở thành môi trường sống, văn hóa mới thực sự hình thành những chuẩn mực, niềm tin và giá trị bền vững cho xã hội.

Nhiều chuyên gia cho rằng Việt Nam có tài nguyên văn hóa phong phú nhưng việc "chuyển hóa" thành giá trị phát triển còn chậm. Nghị quyết 80 được kỳ vọng sẽ tạo cú hích về tư duy và chính sách, đánh thức nguồn lực sáng tạo, hình thành hệ sinh thái văn hóa hiện đại, thúc đẩy thị trường văn hóa, khơi thông xã hội hóa và hợp tác công - tư, từ đó phát triển các ngành kinh tế dựa trên bản sắc, sáng tạo và tri thức.

Một đạo diễn sân khấu khẳng định Nghị quyết 80 có ý nghĩa chiến lược đặc biệt quan trọng, thể hiện tư duy mới, tầm nhìn dài hạn của Đảng về vai trò của văn hóa trong kỷ nguyên phát triển mới của đất nước.