Những "tàu sân bay không thể chìm” của Iran trấn giữ eo biển Hormuz

Giữa lúc xuất hiện kịch bản Mỹ có thể mở rộng hoạt động quân sự tại Trung Đông, nhiều chú ý đổ dồn vào đảo Kharg, nơi xử lý khoảng 90% lượng dầu xuất khẩu của Iran.

Tuy nhiên, xét dưới góc độ kiểm soát eo biển Hormuz, đảo Kharg chưa phải mắt xích mang tính quyết định nhất.

Yếu tố then chốt nằm ở 7 hòn đảo trải dọc tuyến hàng hải chiến lược nối Vịnh Ba Tư với biển Ả Rập gồm Abu Musa, Greater Tunb, Lesser Tunb, Hengam, Qeshm, Larak và Hormuz.

Các nhà nghiên cứu tại ĐH Trung Sơn (Trung Quốc) gọi cụm 7 đảo này là hệ thống "phòng thủ vòng cung" của Iran.

Trong nghiên cứu công bố năm 2022, nhà nghiên cứu Iran Enayatollah Yazdani và nhà nghiên cứu Trung Quốc Ma Yanzhe cho rằng "một vòng cung giả định" nối 7 đảo này giúp thấy rõ hơn ưu thế chiến lược của Iran trong kiểm soát an ninh tại eo biển Hormuz.

"Có thể thấy Tehran không phòng thủ bằng từng đảo riêng lẻ mà với cả một thế trận liên hoàn"- CNN dẫn phân tích của 2 nhà nghiên cứu.

Các đảo Abu Musa, Greater Tunb và Lesser Tunb được đánh giá đặc biệt quan trọng ở đầu phía Tây vòng cung.

Do khoảng cách giữa các đảo ngắn và vùng nước trong vịnh phần lớn nông, tàu chiến cỡ lớn cùng tàu chở dầu gần như buộc phải đi qua khu vực này.

Điều đó khiến chúng dễ trở thành mục tiêu cho xuồng tấn công nhanh, lực lượng rải thủy lôi hoặc máy bay không người lái (UAV) của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC).

Cũng vì thế, giới phân tích mô tả các đảo này như những "tàu sân bay cố định và không thể đánh chìm" của Iran.

Còn các đảo Larak, Qeshm, Hengam và Hormuz tạo thành lớp chặn còn lại trước cửa eo biển ở phía Đông.

Đáng chú ý, đảo Larak có vị trí đặc biệt nhạy cảm, nơi Iran có thể dùng tên lửa hoặc xuồng tấn công nhỏ để uy hiếp trực tiếp tàu thuyền qua lại. "Nếu khai hỏa từ đảo này, Iran có thể đe dọa trực tiếp mọi tàu đang đi qua eo biển Hormuz" - một chuyên gia quân sự nhận định.

Từ góc độ tác chiến, thách thức không chỉ nằm ở việc đánh chiếm Abu Musa, Greater Tunb và Lesser Tunb mà còn ở khả năng giữ được 3 đảo này sau đó. Theo tài liệu, một chiến dịch như vậy có thể kéo dài từ 2 ngày đến 2 tuần.

Nhưng ngay cả khi thành công, lực lượng kiểm soát vẫn phải đối mặt nguy cơ bị Iran tập kích bằng UAV, tên lửa và pháo binh từ đất liền.

Ước tính một khi kiểm soát được Abu Musa, Greater Tunb và Lesser Tunb, phía Mỹ sẽ phải duy trì khoảng 1.800 đến 2.000 binh sĩ đồn trú để ngăn Iran tái sử dụng 3 đảo này cho mục đích quân sự.

Vì vậy, giá trị của 7 đảo này không nằm ở diện tích hay dân số mà ở khả năng biến địa lý thành quyền kiểm soát.

Đảo Kharg có thể là trung tâm năng lượng nhưng vòng cung 7 đảo nói trên mới là chìa khóa quân sự kiểm soát toàn diện eo biển Hormuz.

Đó cũng là lý do mọi phương án can thiệp, như một chuyên gia cảnh báo, đều phải cân nhắc giữa lợi ích quân sự, rủi ro leo thang và hệ lụy chính trị sau xung đột của Mỹ.