Sáng 29-5, tại Nhà trưng bày và triển lãm TPHCM (phường Sài Gòn, TPHCM), Sở Văn hóa TPHCM tổ chức Hội nghị "Thực trạng và giải pháp xây dựng, phát triển hệ thống Bảo tàng tại TPHCM" nhân kỷ niệm 115 năm Ngày Bác Hồ ra đi tìm đường cứu nước (5.6.1911 - 5.6.2026) và kỷ niệm 50 năm Ngày thành phố Sài Gòn - Gia Định chính thức vinh dự mang tên Chủ tịch Hồ Chí Minh (2.7.1976 - 2.7.2026).
Tham dự hội nghị có ông Phạm Đình Phong - Phó Cục trưởng Cục Di sản văn hóa (Bộ VH-TT&DL), ông Trần Thế Thuận - Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao TPHCM, ông Nguyễn Minh Nhựt - Phó Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao TPHCM, cùng đại diện các bảo tàng trên địa bàng TPHCM, các nhà khoa học, chuyên gia và những người gắn bó với công tác bảo tàng.
Nhiều ý kiến đóng góp
Phát biểu khai mạc hội nghị, ông Nguyễn Minh Nhựt cho biết TPHCM là địa phương có hệ thống bảo tàng hình thành từ rất sớm, trong đó Bảo tàng TPHCM có lịch sử gần 100 năm. Hiện thành phố có tổng cộng 25 bảo tàng, gồm 14 bảo tàng công lập và 11 bảo tàng ngoài công lập. Trong số 14 bảo tàng công lập có 9 bảo tàng trực thuộc Sở Văn hóa và Thể thao TPHCM, 5 bảo tàng thuộc các bộ ngành trung ương đóng trên địa bàn.
"Trong tổng số 18 bảo tàng hạng I quốc gia, riêng thành phố đã có 7 bảo tàng, chiếm gần 40%. Đồng thời, 7 bảo tàng của thành phố cũng tham gia Hội đồng Bảo tàng quốc tế ICOM Việt Nam" - ông Nhựt nhấn mạnh.
Ông Nhựt đánh giá trong khoảng 5 năm trở lại đây, dù chịu ảnh hưởng của đại dịch COVID-19, hệ thống bảo tàng thành phố vẫn phục vụ gần 13,5 triệu lượt khách, trong đó có gần 4 triệu lượt khách quốc tế.
Tuy nhiên, theo ông Nhựt, bên cạnh những kết quả đạt được, hệ thống bảo tàng vẫn cần tiếp tục đổi mới để đáp ứng yêu cầu phát triển mới của thành phố.
Cácchủ tọa hội nghị “Thực trạng và giải pháp xây dựng, phát triển hệ thống bảo tàng tại TPHCM”
Trong tham luận "Hệ thống bảo tàng trong siêu đô thị Thành phố Hồ Chí Minh", TS Nguyễn Thị Hậu, Tổng thư ký Hội Khoa học Lịch sử TPHCM, cho rằng quá trình đô thị hóa và mở rộng không gian phát triển đang đặt ra yêu cầu phải tái cấu trúc hệ thống bảo tàng theo hướng kết nối và đa trung tâm hơn.
Theo bà, dù TPHCM sở hữu mạng lưới bảo tàng khá đa dạng nhưng vẫn tồn tại nhiều hạn chế như nội dung trùng lặp, hình thức trưng bày đơn điệu, thiếu sự kết nối giữa các bảo tàng cũng như chưa tạo được trải nghiệm hấp dẫn cho công chúng. Nhiều bảo tàng hiện vẫn thiên về trưng bày hiện vật hơn là kể chuyện và diễn giải lịch sử.
Bà đề xuất xây dựng hệ sinh thái bảo tàng gồm bốn thành phần: bảo tàng trung tâm đóng vai trò "bộ não" kể câu chuyện tổng thể về đô thị; các bảo tàng chuyên đề theo từng lĩnh vực; không gian di sản cộng đồng như chợ, hẻm, làng nghề - nơi được xem là "bảo tàng sống"; cùng hệ thống bảo tàng số ứng dụng công nghệ thực tế ảo, dữ liệu mở và bản đồ di sản.
Công chúng tham quan tại Bảo tàng TPHCM (Ảnh: Bảo tàng TPHCM)
Trao đổi tại hội nghị, TS Mã Thanh Cao - nguyên Giám đốc Bảo tàng Mỹ thuật TPHCM - đề xuất việc đẩy mạnh công tác nghiên cứu khoa học trong mỗi bảo tàng. Bà cho rằng công nghệ hay chuyển đổi số chỉ là phương tiện truyền tải, còn cốt lõi vẫn là nội dung và giá trị tri thức được tích lũy từ hoạt động nghiên cứu. Nếu thông tin về hiện vật còn đơn giản, thiếu chiều sâu thì dù ứng dụng công nghệ hiện đại cũng khó tạo được hiệu quả lan tỏa.
Phát triển bảo tàng gắn với CNVH
Phát biểu chỉ đạo tại hội nghị, ông Phạm Đình Phong đánh giá TPHCM là địa phương có hoạt động bảo tàng năng động, đổi mới và tiếp cận nhanh với xu hướng phát triển bảo tàng hiện đại trên thế giới.
Ông cho biết nhiều quốc gia như Pháp, Anh, Mỹ, Nhật Bản, Hàn Quốc hay Singapore hiện tập trung phát triển bảo tàng theo hướng ứng dụng công nghệ số, thực tế ảo, AI, hologram và dữ liệu mở nhằm nâng cao trải nghiệm công chúng. Đồng thời, bảo tàng ngày càng được xem là trung tâm văn hóa sáng tạo, gắn với giáo dục, du lịch văn hóa, kinh tế đêm và CNVH.
Theo ông Phạm Đình Phong, hệ thống bảo tàng tại TPHCM thời gian qua đã có nhiều chuyển biến tích cực như số hóa dữ liệu hiện vật, triển khai trưng bày 3D, ứng dụng audio guide, đổi mới hoạt động giáo dục di sản. Một số đơn vị đã tiếp cận khá nhanh với mô hình bảo tàng hiện đại như Bảo tàng Chứng tích chiến tranh, Bảo tàng TPHCM, Bảo tàng Lịch sử TPHCM hay Bảo tàng Hồ Chí Minh - Chi nhánh TPHCM.
Ông Phạm Đình Phong - Phó Cục trưởng Cục Di sản văn hóa (Bộ VH-TT&DL) phát biểu tại hội nghị
Lãnh đạo Cục Di sản văn hóa đề nghị Sở Văn hóa và Thể thao TPHCM tiếp tục quan tâm đầu tư xây dựng các bảo tàng hiện đại, chú trọng thiết kế trưng bày tương tác, ứng dụng công nghệ số và nâng cao chất lượng phục vụ khách tham quan.
Tổng kết hội nghị, ông Trần Thế Thuận đánh giá hội nghị đã diễn ra nghiêm túc, thẳng thắn và trách nhiệm với nhiều ý kiến chuyên sâu từ các nhà khoa học, chuyên gia và những người trực tiếp làm công tác bảo tàng.
Theo ông Thuận, 41 tham luận tại hội nghị đã tập trung vào nhiều vấn đề quan trọng cũng như định hướng phát triển hệ thống bảo tàng của TPHCM trong bối cảnh đô thị sáng tạo và kinh tế văn hóa.
Các đại biểu cắt băng khai mạc trưng bày chuyên đề “Miền lưu dấu" tại Bảo tàng Mỹ thuật TPHCM chiều 28-5 nhằm chào mừng hội nghị
Ông Trần Thế Thuận cũng khẳng định bảo tàng trong giai đoạn mới không chỉ làm nhiệm vụ bảo tồn mà còn phải trở thành không gian sáng tạo văn hóa, điểm đến hấp dẫn của đô thị và góp phần thúc đẩy CNVH. Từ đó, các bảo tàng cần đổi mới nội dung trưng bày, kể được những câu chuyện có chiều sâu và tăng tính giáo dục, truyền thông.
và quét mã QR
Bình luận (0)