VIỆT NAM VƯƠN MÌNH PHÁT TRIỂN, HỘI NHẬP: Phát triển con người, nâng chất nguồn nhân lực

Nghị quyết Đại hội XIII của Đảng xác định giai đoạn 2021-2030 tạo đột phá trong đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, thu hút và trọng dụng nhân tài

Trong giai đoạn 2020-2025, ngành giáo dục và đào tạo (GD-ĐT) đã triển khai các giải pháp đồng bộ, đạt nhiều kết quả nổi bật, góp phần cụ thể hóa mục tiêu phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao.

Tạo dựng nền tảng vững

Thành tích của học sinh Việt Nam tại các sân chơi quốc tế tiếp tục cho thấy hiệu quả của quá trình đổi mới giáo dục phổ thông. Năm 2025, 7 đoàn với 37 lượt học sinh tham dự các kỳ thi Olympic quốc tế và khu vực đều đoạt giải, gồm 13 huy chương vàng, 16 huy chương bạc và 8 huy chương đồng. Lần đầu tham dự Olympic Trí tuệ nhân tạo quốc tế 2025, cả 8 thành viên đội tuyển Việt Nam đều đoạt giải, đưa Việt Nam xếp thứ 4/60 quốc gia. Giáo dục đại học ghi nhận bước bứt phá rõ nét khi lần đầu tiên có 16 cơ sở giáo dục đại học Việt Nam lọt vào bảng xếp hạng THE Impact Rankings. Chương trình đào tạo nghề được nâng cao chất lượng, tập trung vào các ngành công nghệ cao, sản xuất chip - bán dẫn, trí tuệ nhân tạo (AI) và công nghệ thông tin, góp phần đáp ứng yêu cầu của thị trường lao động mới.

Đặc biệt, thực hiện ý kiến chỉ đạo của Bộ Chính trị tại phiên họp ngày 28-2-2025, cũng như Nghị quyết 217/2025/QH15 của Quốc hội về miễn, hỗ trợ học phí đối với trẻ em mầm non, học sinh phổ thông, người học chương trình giáo dục phổ thông trong cơ sở giáo dục thuộc hệ thống giáo dục quốc dân; ngày 3-9-2025, Chính phủ ban hành Nghị định 238/2025/NĐ-CP quy định về chính sách học phí, miễn, giảm, hỗ trợ học phí, hỗ trợ chi phí học tập và giá dịch vụ trong lĩnh vực GD-ĐT. 

Trong đó, điểm đáng chú ý là thực hiện miễn toàn bộ học phí cho học sinh từ mầm non đến hết THPT công lập trên cả nước từ đầu năm học mới 2025-2026 (tháng 9-2025 trở đi). Đây là tin vui với đông đảo phụ huynh cả nước.

Là phụ huynh có 2 con đang trong độ tuổi đi học, anh Nguyễn Thanh Tùng - ngụ phường Từ Liêm, TP Hà Nội - cho biết chính sách miễn học phí đã giúp rất nhiều phụ huynh, đặc biệt là những người có hoàn cảnh khó khăn, vơi bớt một khoản lo đáng kể mỗi tháng. Theo anh Tùng, với 2 con đang học bậc THCS công lập, tổng học phí mỗi tháng của các con mà gia đình không phải đóng khoảng 500.000 đồng. 

"Số tiền đóng học phí của mỗi học sinh có thể không quá nhiều nhưng ngoài học phí, phụ huynh còn phải lo toan, chi phí nhiều thứ. Vì vậy, việc Nhà nước miễn học phí đã giúp cho gánh nặng tài chính giảm phần nào, đặc biệt là trong bối cảnh kinh tế khó khăn" - anh Tùng chia sẻ.

Theo Bộ trưởng Bộ GD-ĐT Nguyễn Kim Sơn, những kết quả của ngành giai đoạn 2020-2025 không chỉ chứng minh hiệu quả trong thực hiện các chủ trương, định hướng lớn của Đảng về đổi mới căn bản, toàn diện GD-ĐT mà còn tạo dựng nền tảng vững chắc để triển khai thắng lợi Nghị quyết 71-NQ/TW ngày 22-8-2025 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển GD-ĐT. Đây cũng là cơ sở quan trọng để tiếp tục nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, nhất là nguồn nhân lực chất lượng cao, phục vụ mục tiêu phát triển nhanh và bền vững đất nước trong kỷ nguyên mới.

Nâng cao sức khỏe nhân dân

Ngày 9-9-2025, Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết 72-NQ/TW về một số giải pháp đột phá, tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân. Một trong những điểm nhấn quan trọng của Nghị quyết 72 là chuyển trọng tâm từ "chữa bệnh" sang "phòng bệnh", lấy y tế dự phòng và y tế cơ sở làm nền tảng và người dân sẽ được tiếp cận dịch vụ y tế chất lượng, quản lý sức khỏe toàn diện ngay tại trạm y tế cấp xã.

Nghị quyết 72 đã đề ra những mục tiêu rất tiến bộ, nhân văn. Đó là từ năm 2026, người dân được khám sức khỏe định kỳ hoặc khám sàng lọc miễn phí ít nhất mỗi năm một lần, được lập sổ sức khỏe điện tử để quản lý sức khỏe theo vòng đời, từng bước giảm gánh nặng chi phí y tế. Đến năm 2030, người dân được miễn viện phí ở mức cơ bản trong phạm vi quyền lợi BHYT theo lộ trình.

Tại thủ đô Hà Nội, xã Minh Châu là địa phương đầu tiên triển khai khám sức khỏe toàn dân sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Trong đợt khám sức khỏe từ ngày 19-7 đến hết tháng 9-2025, hơn 6.600 người dân của xã được khám và cấp phát thuốc miễn phí. TS Nguyễn Đình Hưng, Phó Giám đốc Sở Y tế TP Hà Nội, nhấn mạnh chương trình khám sức khỏe miễn phí cho người dân nhằm cụ thể hóa tinh thần Nghị quyết 72 và các chỉ đạo của Thành ủy, UBND TP Hà Nội, hướng tới mục tiêu tăng cường y tế dự phòng, chăm sóc sức khỏe toàn diện.

Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan cho rằng việc Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết 72 có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, tiếp tục thể hiện sự quan tâm sâu sắc của Đảng đối với sức khỏe của mỗi người dân để hướng đến mục tiêu xây dựng một nước Việt Nam khỏe mạnh.

Theo Bộ trưởng Bộ Y tế, đội ngũ cán bộ y tế luôn là trung tâm của hệ thống chăm sóc sức khỏe. Vì vậy, nâng cao y đức và phát triển nguồn nhân lực y tế chất lượng cao là điều kiện tiên quyết để hiện thực hóa các mục tiêu của nghị quyết. Song song đó, Bộ Y tế đang xây dựng nghị định về đào tạo chuyên sâu đặc thù trong lĩnh vực sức khỏe, sửa đổi chế độ phụ cấp ưu đãi theo nghề đối với cán bộ y tế công lập; triển khai đề án phát triển nhân lực y tế chất lượng cao và đề án phát triển nhân lực cho trạm y tế cấp xã, nhằm củng cố vững chắc y tế cơ sở và y tế dự phòng.

"Bình dân học vụ số"

Sau 1 năm triển khai Nghị quyết 57-NQ/TW ngày 22-12-2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, cho thấy những chuyển động mạnh mẽ với các kết quả có thể đo đếm (xem đồ họa). Đáng chú ý, ở khía cạnh xã hội số, phong trào "Bình dân học vụ số" được triển khai trên diện rộng. Chính phủ ban hành Quyết định 29 năm 2025 về tín dụng đối với học sinh, sinh viên, học viên thạc sĩ, nghiên cứu sinh học các ngành khoa học - công nghệ, kỹ thuật và toán nhằm tạo cú hích về nhân lực cho những lĩnh vực công nghệ mũi nhọn.

Nghị quyết 57 cũng thúc đẩy hội nhập công nghệ quốc tế. Trong năm 2025, Việt Nam ký kết hơn 70 thỏa thuận hợp tác quốc tế về khoa học - công nghệ, tập trung vào các lĩnh vực chiến lược như AI, bán dẫn, công nghệ sinh học, hàng không vũ trụ. Các chương trình đào tạo dài hạn như 250 tiến sĩ bán dẫn do Nhật Bản đào tạo đến năm 2030 hay 100 kỹ sư AI do Đại học Thanh Hoa (Trung Quốc) hỗ trợ cho thấy cách tiếp cận đầu tư cho tương lai.

Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Nguyễn Mạnh Hùng đánh giá Nghị quyết 57 đã và đang đi đúng hướng nhưng yêu cầu trong giai đoạn tới phải bứt tốc, tạo các kết quả và giá trị phát triển cụ thể, có thể đo đếm và lan tỏa. Theo đó, việc triển khai Nghị quyết 57 tập trung nguồn lực cho một số trọng điểm quốc gia, thay vì dàn trải; cần chỉ ra "kiến trúc sư trưởng" ở từng lĩnh vực; phân cấp, giao quyền gắn với trách nhiệm cá nhân người đứng đầu; đặc biệt là mở rộng không gian thí điểm sandbox.

"Bộ Khoa học và Công nghệ xác định 2026 là năm tăng tốc triển khai Nghị quyết 57, chuyển mạnh từ xây dựng thể chế sang tạo ra kết quả thực chất, có thể đo đếm và lan tỏa, tác động đến tăng trưởng kinh tế, chất lượng cuộc sống của người dân" - Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng nhấn mạnh.