Đề xuất tăng lương tối thiểu vùng mức 9,8% hoặc 8,5%

Chiều 23-6, Hội đồng Tiền lương quốc gia họp phiên thứ nhất bàn về mức lương tối thiểu vùng năm 2027. Tại phiên họp, Tổng LĐLĐ Việt Nam - đại diện cho người lao động (NLĐ), đã đề xuất 2 phương án tăng lương tối thiểu vùng năm 2027 ở mức 9,8% hoặc 8,5%.

Tăng lương tối thiểu vùng từ 1-1-2027 có hơi gấp?

Trao đổi với phóng viên bên lề phiên họp, bà Trần Thị Thanh Hà, Phó trưởng Ban Quan hệ lao động (Tổng LĐLĐ Việt Nam), cho biết tại phiên họp, Tổng LĐLĐ Việt Nam đề xuất 2 phương án điều chỉnh lương tối thiểu vùng năm 2027. 

Cụ thể, phương án 1: Điều chỉnh mức lương tối thiểu tăng từ 360.000 đồng đến 520.000 đồng, bình quân tăng 9,8% so với năm 2026. Phương án 2: Điều chỉnh mức lương tối thiểu tăng từ 315.000 đồng đến 450.000 đồng, bình quân tăng 8,5% so với năm 2026. Mức tăng theo đề xuất trên là tương đối để bảo đảm được mức sống cơ bản cho công nhân, lao động. Việc điều chỉnh tăng đề xuất thực hiện từ ngày 1-1-2027.

Về điều chỉnh lương tối thiểu theo giờ, Tổng LĐLĐ đề nghị xác định mức lương tối thiểu giờ dựa trên quy đổi lương tối thiểu tháng và có hệ số điều chỉnh. Căn cứ để xây dựng 2 phương án đề xuất điều chỉnh lương tối thiểu nêu trên là dựa trên tăng trưởng về GDP, chỉ số giá tiêu dùng (CPI), năng suất lao động và các yếu tố tác động đến doanh nghiệp (DN).

Phó Chủ tịch Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) Hoàng Quang Phòng cũng đồng thuận với nhận định cần thiết phải điều chỉnh tiền lương tối thiểu vùng, với tỉ lệ tăng phù hợp. Tuy nhiên, ông Phòng cho rằng nếu điều chỉnh tăng từ ngày 1-1-2027 sẽ hơi gấp, không đủ thời gian thích ứng cho cộng đồng DN. Do vậy, đại diện phía người sử dụng lao động đưa ra mong muốn thời điểm điều chỉnh sẽ là 1-7-2027.

Theo ông Phòng, hiện tại nhiều DN khó khăn do các yếu tố chủ quan và khách quan. Vì vậy, nếu mức tăng cao quá sẽ khiến các chi phí của DN bị đội lên. "VCCI đang thăm dò, chưa đề xuất mức điều chỉnh cụ thể" - ông Phòng nói.

Nhiều công nhân sống rất khổ

Để có căn cứ đề xuất tăng lương tối thiểu vùng theo 2 phương án trên, trong tháng 3 và tháng 4-2026, Tổng LĐLĐ Việt Nam đã thực hiện khảo sát tại 7 tỉnh, thành phố với 196 DN, gần 2.000 NLĐ trả lời phiếu. 

Kết quả cho thấy về chi tiêu cơ bản, có 54,3% NLĐ cho biết tiền lương, thu nhập của họ vừa đủ chi tiêu cơ bản của gia đình; 17,2% phải tằn tiện, chi tiêu kham khổ; 20,6% không đủ sống, phải làm thêm giờ; 7,9% cơ bản dư dật, có tích lũy. Đánh giá chung, chi tiêu cơ bản của NLĐ khảo sát trong năm 2026 có xu hướng khó khăn hơn so với năm 2025, đa số chỉ đủ trang trải cuộc sống, trong khi khả năng tích lũy còn thấp.

Về bù đắp thiếu hụt chi tiêu, nhiều trường hợp NLĐ phải vay mượn để chi trả cho các nhu cầu phát sinh đột xuất. Kết quả khảo sát cho thấy có 26,8% NLĐ thường xuyên (hằng tháng) phải vay mượn tiền để ổn định cuộc sống (năm 2025 là 12,5%); 32,7% NLĐ thỉnh thoảng (3-4 tháng/lần) phải vay mượn tiền (năm 2025 là 29,9%).

Về dinh dưỡng, chỉ có 52,2% NLĐ có đủ điều kiện ăn thịt, cá trong tất cả các bữa ăn chính (không kể bữa ăn ca tại DN) (năm 2025 là 55,5%). Như vậy, còn một bộ phận không nhỏ chưa có mức dinh dưỡng ổn định và đầy đủ, từ đó ảnh hưởng đến sức khỏe thể chất, hiệu quả và năng suất lao động.

Đối với chi phí giáo dục, hơn 55,5% NLĐ cho biết tiền lương chỉ đáp ứng một phần (trên 50%) nhu cầu chi cho giáo dục con cái (năm 2025 là 53,3%). Như vậy, với đa số NLĐ chi phí giáo dục vẫn là một gánh nặng tài chính và họ phải phụ thuộc vào các nguồn hỗ trợ như vay mượn để đủ trang trải.

Đối với chi phí khám, chữa bệnh, có 39,8% NLĐ cho biết thu nhập của họ chỉ bảo đảm nhu cầu chăm sóc sức khỏe và khám chữa bệnh ở mức cơ bản; 46,1% chỉ đủ tiền để mua một số loại thuốc cơ bản; 2,9% hoàn toàn không đủ mua thuốc và khám chữa bệnh. Đại đa số NLĐ không đủ khả năng tài chính để chủ động chăm sóc sức khỏe toàn diện, đặc biệt khi gặp các vấn đề y tế nghiêm trọng hoặc cần điều trị dài hạn.

Về nhà ở, khảo sát cho thấy có 32,1% NLĐ phải thuê nhà trọ tư nhân (năm 2025 là 20,8%); 0,9% ở nhà tập thể của DN (năm 2025 là 3%). Diện tích nhà ở bình quân là 23,56 m², trong khi số người cùng sinh sống trung bình là 3,08 người, dẫn đến diện tích nhà ở bình quân đầu người chỉ đạt khoảng 7,6 m²/người. (năm 2025 lần lượt là 24,9 m² cho 2,8 người ở, bình quân mỗi người có khoảng 8,89 m²). Như vậy, số NLĐ phải thuê nhà trọ tư nhân tăng cao hơn năm 2025, mức diện tích ở bình quân thấp hơn đáng kể so với tiêu chuẩn diện tích nhà ở bình quân của dân cư đô thị hiện nay và ngày càng thu hẹp.

Về lập gia đình, có 55,3% tổng số người chưa lập gia đình cho biết tiền lương là nguyên nhân chính ảnh hưởng đến quyết định lập gia đình của họ (năm 2025 là 72,6%). NLĐ cảm thấy mức thu nhập hiện tại không đủ để bảo đảm cuộc sống ổn định khi bắt đầu lập gia đình, đặc biệt là trong bối cảnh chi phí sinh hoạt và nuôi dưỡng con cái ngày càng tăng.

Về sinh con, có 72,9% NLĐ đã lập gia đình cho biết tiền lương, thu nhập hiện tại ảnh hưởng đến quyết định sinh thêm con của họ (năm 2025 là 72,5%). Chi phí nuôi con, đặc biệt là chi phí giáo dục và chăm sóc sức khỏe ngày càng đắt đỏ nên nhiều cặp vợ chồng trì hoãn sinh con để bảo đảm chất lượng cuộc sống cho bản thân và gia đình.

Cần mức lương tối thiểu tăng bù trượt giá

Theo ông Lê Đình Quảng - nguyên Phó trưởng Ban Chính sách pháp luật Tổng LĐLĐ Việt Nam, lương tối thiểu vùng đóng vai trò là mức sàn để bảo đảm mức sống tối thiểu cho NLĐ. Vì vậy, khi tăng lương tối thiểu, thu nhập chung của NLĐ sẽ được nâng lên. Việc tăng lương không chỉ giúp cải thiện đời sống NLĐ mà còn tạo động lực thúc đẩy năng suất lao động, đóng góp vào tăng trưởng kinh tế. "Tuy nhiên, điều quan trọng là cần nâng cao năng lực của Công đoàn cơ sở, để hỗ trợ người lao động thương lượng mức lương cao hơn mức lương tối thiểu vùng, thông qua thỏa ước lao động tập thể" - ông Quảng nhấn mạnh.

Ông Phạm Minh Huân, nguyên Thứ trưởng Bộ Lao động Thương binh và Xã hội (nay là Bộ Nội vụ), nguyên Chủ tịch Hội đồng Tiền lương quốc gia, mong muốn lương tối thiểu vùng tăng nhiều nhưng cũng cần xem xét trên cơ sở khả năng của DN, biên độ lợi nhuận của DN, cộng thêm nhiều yếu tố như giá điện, giá nhiên liệu, cước vận tải. "Hội đồng luôn mong muốn NLĐ được tăng lương nhiều, nhưng xem xét trên cơ sở khả năng của DN. Đại diện giới chủ và đại diện NLĐ cân nhắc, chọn phương án dung hòa được yêu cầu chung của các bên" - ông Huân bày tỏ.

Ông Huân nói thêm trên cơ sở xu hướng tăng dần, ông muốn mức lương tối thiểu tăng bù trượt giá, bảo đảm tiền lương thực tế. Nếu khả năng của DN tốt thì có thể cân nhắc mức cao hơn. "Năm 2026, lương tối thiểu các vùng tăng từ 7,1%-7,3%, tôi mong mức tăng lần này tối thiểu tương đương, cao hơn càng tốt" - ông Huân nói.