Nhân tố quyết định

Dự án Luật Đô thị đặc biệt đang được xây dựng có ý nghĩa quan trọng đối với quá trình phát triển của TP HCM, là cơ hội lớn để thành phố tạo động lực phát triển nhanh hơn, bền vững hơn, hướng tới mục tiêu tăng trưởng hai con số.

Trong đó, thành phố không thể tách rời sự phát triển chung của các địa phương trong vùng Đông Nam Bộ, đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) và Tây Nguyên. Mô hình liên kết vùng cần được xây dựng theo hướng quản trị hiện đại, thực chất và hiệu quả hơn, tạo động lực mới cho sự phát triển của thành phố, của vùng và đóng góp tích cực vào sự phát triển chung của cả nước.

Liên kết đô thị giữa 3 vùng trên giữ vai trò quyết định đối với phát triển bền vững của toàn bộ không gian phía Nam. Sức mạnh của đô thị trung tâm chỉ phát huy khi 3 vùng liên kết chặt chẽ về quy hoạch - hạ tầng - kinh tế - sinh thái.

Tuy nhiên, hiện nay điểm yếu lớn trong liên kết 3 vùng này là thể chế vùng khi thiếu cơ quan điều phối có quyền lực thực sự; hạ tầng liên vùng thiếu đồng bộ, đặc biệt là giao thông và logistics; nguồn lực phân tán, thiếu cơ chế đầu tư chung; đô thị hóa và kinh tế vùng phát triển mất cân đối…

Thực tế, ĐBSCL có vai trò là trung tâm nông nghiệp - thủy sản lớn nhất cả nước, cung cấp nguyên liệu cho hệ thống đô thị Đông Nam Bộ và TP HCM. Các đô thị như Cần Thơ, Đồng Tháp là mắt xích quan trọng trong chuỗi logistics kết nối hàng hóa với TP HCM và cảng biển.

Tây Nguyên là đầu nguồn nước của hệ thống sông Đồng Nai, cung cấp nước cho TP HCM và Đông Nam Bộ; có tiềm năng lớn về thủy điện, điện gió, điện mặt trời, hỗ trợ phát triển năng lượng cho đô thị vùng.

Còn Đông Nam Bộ có vai trò chính là vùng động lực - công nghiệp - dịch vụ - tài chính, có tốc độ đô thị hóa cao nhất, đóng góp lớn nhất vào GDP cả nước. Nhờ sở hữu hạ tầng chiến lược như cảng Cái Mép - Thị Vải, sân bay Long Thành, hệ thống cao tốc liên vùng, khu vực Đông Nam Bộ với TP HCM là hạt nhân đang là trung tâm điều phối, lan tỏa phát triển sang ĐBSCL và Tây Nguyên.

Để khai thác tối đa tiềm năng và lợi thế của 3 vùng trong bối cảnh TP HCM đang xây dựng dự án Luật Đô thị đặc biệt, cần đặt trong mối quan hệ liên kết tổng thể với ĐBSCL cung ứng hàng hóa - thực phẩm - sinh thái; Đông Nam Bộ dẫn dắt kinh tế - công nghiệp - dịch vụ; Tây Nguyên bảo đảm nguồn nước - năng lượng - môi trường. Ba vùng tạo thành một hệ thống đô thị liên vùng, bổ trợ lẫn nhau, giúp tối ưu hóa nguồn lực và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.

TP HCM phải đóng vai trò hạt nhân kích hoạt cả vùng trong bối cảnh đang dần hình thành chiến lược tăng trưởng kinh tế và tổ chức không gian phát triển tương đối rõ nét. Đặc biệt, với Luật Đô thị đặc biệt, TP HCM sẽ tiếp tục giữ vai trò đầu tàu trong việc triển khai các mô hình phát triển mới từ xây dựng trung tâm tài chính quốc tế, phát triển khu đô thị sáng tạo, khu thương mại tự do, cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ… kết nối với mạng lưới hạ tầng giao thông, đô thị, sân bay của các địa phương lân cận. Từ đó, góp phần phát triển siêu đô thị và lan tỏa ra cả vùng kinh tế Đông Nam Bộ, ĐBSCL và Tây Nguyên.