Sửa Luật An toàn thực phẩm: Siết hậu kiểm

Ngày 9-1, tại Hà Nội, Bộ Y tế tổ chức hội thảo lấy ý kiến đối với hồ sơ Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) theo hình thức trực tiếp và trực tuyến.

Theo ông Chu Quốc Thịnh, quyền Cục trưởng Cục An toàn thực phẩm (Bộ Y tế), sau 15 năm triển khai, Luật An toàn thực phẩm cơ bản đáp ứng yêu cầu quản lý nhà nước, song nhiều quy định đã bộc lộ hạn chế.

Luật sửa đổi nhấn mạnh vai trò hậu kiểm

Hệ thống pháp luật chưa đồng bộ, thiếu tính khả thi; công tác quản lý chưa kiểm soát hiệu quả chất lượng thực phẩm, nhất là thực phẩm chức năng; bộ máy an toàn thực phẩm còn phân tán. Tình trạng thực phẩm giả, kém chất lượng vẫn diễn ra với quy mô lớn, gây bức xúc dư luận.

Bên cạnh đó, luật chưa giao Chính phủ thẩm quyền tạm dừng thủ tục hành chính khi phát hiện vi phạm; chưa hoàn thiện quy định về chỉ định, công bố tiêu chuẩn đối với cơ sở kiểm nghiệm; thiếu cơ sở dữ liệu quản lý sản phẩm, cơ sở sản xuất; chưa làm rõ trách nhiệm của tổ chức, cá nhân công bố, đăng ký lưu hành, cũng như chưa yêu cầu kiểm nghiệm đầy đủ các chỉ tiêu chất lượng khi lưu hành thực phẩm.

Ông Thịnh cho rằng Luật An toàn thực phẩm năm 2010 và Nghị định 15/2018 còn nhiều điểm chưa thống nhất, cần được sửa đổi, bổ sung nhằm siết chặt kiểm soát chất lượng thực phẩm từ khâu sản xuất đến lưu thông, phân phối và nâng cao hiệu quả thu hồi sản phẩm không đạt yêu cầu.

Dự thảo luật sửa đổi cũng bổ sung nhiều nội dung mới, như giao UBND cấp tỉnh tổ chức một cơ quan đầu mối về an toàn thực phẩm, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền để địa phương chủ động thực hiện trách nhiệm được giao.

Đặc biệt, dự thảo dành riêng một chương quy định về công tác hậu kiểm. Theo ông Thịnh, đây là nội dung quan trọng, phù hợp với mô hình quản lý mà nhiều quốc gia đang áp dụng, trong đó có FDA của Hoa Kỳ, nhằm hệ thống hóa và nâng cao hiệu quả hậu kiểm an toàn thực phẩm.

Siết quản lý thực phẩm theo yếu tố nguy cơ

Tại hội thảo, nhiều ý kiến đề nghị tăng cường trách nhiệm của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Công Thương trong kiểm soát đầu vào chuỗi cung ứng thực phẩm, nhất là với nhóm sản phẩm xuất khẩu của Việt Nam có kim ngạch lớn, hơn 65 tỉ USD năm 2024, chủ yếu thuộc lĩnh vực nông nghiệp.

Theo đó, đầu vào được xác định gồm thuốc bảo vệ thực vật, tồn dư, thức ăn, phân bón, các yếu tố trong động, thực vật và các khâu sơ chế, chế biến trước khi đưa sản phẩm vào chuỗi cung ứng. Đây là mô hình quản lý đang được nhiều quốc gia áp dụng, đồng thời gắn với việc kiểm soát thực phẩm chế biến, đóng gói sẵn trước khi lưu thông trên thị trường theo mức độ nguy cơ của từng loại sản phẩm.

Tại hội nghị, ông Nguyễn Huy Quang, nguyên Vụ trưởng Vụ Pháp chế (Bộ Y tế), đề xuất quản lý an toàn thực phẩm theo mức độ rủi ro, tập trung kiểm soát các nhóm sản phẩm có nguy cơ cao từ khâu nguyên liệu, sản xuất đến kinh doanh, nhập khẩu. Theo ông, cần có một đầu mối thống nhất ở Trung ương, gắn với phân công, phân cấp, phân quyền rõ ràng cho địa phương.

Hiện Bộ Y tế đang tiếp tục lấy ý kiến các bộ, ngành, đơn vị liên quan để hoàn thiện hồ sơ dự thảo Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi), trình Chính phủ trong thời gian tới.