Tiền chậm đóng, trốn đóng BHXH vượt 14.880 tỉ đồng

Theo báo cáo tổng kết thi hành Luật BHXH số 41/2024/QH15 của Bộ Nội vụ, Luật BHXH 2024 đã mở rộng diện tham gia BHXH bắt buộc đối với nhiều nhóm đối tượng mới như người hoạt động không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố; chủ hộ kinh doanh có đăng ký kinh doanh; người lao động làm việc không trọn thời gian; dân quân thường trực và một số chức danh quản lý doanh nghiệp, hợp tác xã không hưởng lương.

Tính đến hết tháng 2-2026, gần 292.000 người thuộc các nhóm đối tượng mới đã tham gia BHXH bắt buộc. Trong đó, người làm việc không trọn thời gian chiếm số lượng lớn nhất với khoảng 150.000 người, tiếp đến là người quản lý, đại diện không hưởng lương với hơn 60.300 người, chủ hộ kinh doanh hơn 36.000 người, người hoạt động không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố hơn 22.800 người và dân quân thường trực gần 22.700 người.

Theo BHXH Việt Nam, năm 2025, cả nước có 21,53 triệu người tham gia BHXH, tương đương 45,1% lực lượng lao động trong độ tuổi, tăng 1,368 triệu người so với năm 2024. Trong đó, số người tham gia BHXH bắt buộc đạt 18,91 triệu người, tăng hơn 1,06 triệu người; BHXH tự nguyện đạt 2,619 triệu người, tăng 308.000 người.

Tổng số thu BHXH năm 2025 đạt 434.116 tỉ đồng, tăng 58.086 tỉ đồng so với năm trước. Trong đó, thu BHXH bắt buộc đạt 421.274 tỉ đồng, còn BHXH tự nguyện đạt 12.842 tỉ đồng.

Tuy nhiên, số tiền chậm đóng, trốn đóng BHXH tính lãi vẫn ở mức cao, lên tới 14.887 tỉ đồng, tương đương 3,4% số phải thu.

Trong ba tháng đầu năm 2026, số người tham gia BHXH tiếp tục tăng lên 21,554 triệu người, tương đương 45,2% lực lượng lao động trong độ tuổi. Tổng số thu BHXH đạt 110.888 tỉ đồng, trong đó BHXH bắt buộc chiếm 107.549 tỉ đồng và BHXH tự nguyện đạt 3.340 tỉ đồng.

Đáng chú ý, số tiền chậm đóng, trốn đóng BHXH tính lãi trong quý I-2026 tăng lên 17.576 tỉ đồng, chiếm 3,7% số tiền BHXH phải thu.

Liên quan tình trạng chậm đóng bảo hiểm, BHXH TP Hà Nội mới đây đã công khai danh sách các đơn vị sử dụng lao động chậm đóng BHXH, BHYT, BHTN và bảo hiểm tai nạn lao động - bệnh nghề nghiệp từ hai tháng trở lên tính đến hết tháng 5-2026.

Theo thống kê, hơn 23.000 đơn vị trên địa bàn đang chậm đóng các loại bảo hiểm với tổng số tiền lên tới hàng trăm tỉ đồng. Nhiều doanh nghiệp để phát sinh khoản nợ kéo dài qua nhiều kỳ, ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi của người lao động.

Trong số này, nhiều đơn vị nợ số tiền lớn trong thời gian dài như Công ty CP Anh ngữ APAX chậm đóng 75 tháng với số tiền hơn 65,4 tỉ đồng; Công ty CP LILAMA3 chậm đóng 131 tháng, hơn 49,8 tỉ đồng; Công ty CP Cầu 12 chậm đóng 106 tháng, gần 30 tỉ đồng.

Để giảm tình trạng chậm đóng BHXH, BHXH TP Hà Nội cho biết đã tăng cường tuyên truyền, đôn đốc và đối thoại với các doanh nghiệp, đồng thời đẩy mạnh thanh tra, kiểm tra chuyên ngành. Trong 4 tháng đầu năm 2026, cơ quan này đã ban hành quyết định kiểm tra tại 218 đơn vị sử dụng lao động, cơ sở khám chữa bệnh và đơn vị trực thuộc.