CHỦ ĐỘNG VIỆC LÀM THỜI AI (*): Kỹ năng quyết định cơ hội

Hiện nay, điểm chung của thị trường lao động là yêu cầu ngày càng cao đối với kỹ năng, nhất là kỹ năng số.

Tập trung vào mục tiêu cụ thể

Theo bà Lương Tú Anh, Tổng Giám đốc Công ty TNHH NodeX Asia, người lao động (NLĐ) cần xây dựng lại nền tảng năng lực theo hướng phù hợp với môi trường làm việc mới, trong đó công nghệ đóng vai trò trung tâm.

Trước hết là các kỹ năng số cơ bản. Đây không chỉ là việc sử dụng thành thạo các phần mềm văn phòng mà còn bao gồm khả năng làm việc trên các nền tảng trực tuyến, quản lý dữ liệu, tương tác trong môi trường số. Những kỹ năng này đang trở thành tiêu chuẩn tối thiểu ở hầu hết vị trí việc làm, từ sản xuất đến dịch vụ.

Một yêu cầu mới nhưng ngày càng phổ biến là khả năng sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong công việc. NLĐ không cần trở thành chuyên gia công nghệ nhưng cần biết cách tận dụng các công cụ AI để hỗ trợ công việc hằng ngày, từ tìm kiếm thông tin, soạn thảo nội dung đến xử lý dữ liệu. Việc biết sử dụng AI không chỉ giúp tăng hiệu suất mà còn tạo ra lợi thế cạnh tranh rõ rệt.

Bên cạnh đó, ngoại ngữ tiếp tục là yếu tố quan trọng nhưng cần được nhìn nhận theo hướng thực dụng. Thay vì đặt mục tiêu quá cao, NLĐ nên tập trung vào khả năng đọc hiểu tài liệu, giao tiếp cơ bản và sử dụng trong công việc. Đây là chìa khóa giúp tiếp cận nguồn tri thức rộng lớn và cơ hội việc làm tốt hơn.

Không thể thiếu là các kỹ năng mềm. Trong bối cảnh công nghệ có thể thay thế nhiều công việc mang tính lặp lại, những kỹ năng như giao tiếp, tư duy phản biện, giải quyết vấn đề và làm việc nhóm trở thành lợi thế mà máy móc khó có thể thay thế. Đây cũng là yếu tố giúp NLĐ nâng cao giá trị bản thân trong mắt nhà tuyển dụng.

Một thực tế đang diễn ra là nhiều NLĐ sẵn sàng học nhưng lại không đạt được kết quả như kỳ vọng. Nguyên nhân chủ yếu nằm ở cách học chưa phù hợp. TS Huỳnh Anh Bình, Giám đốc Trung tâm Hướng nghiệp TP HCM, cho rằng trong bối cảnh hiện nay, việc học cần chuyển từ tư duy dài hạn sang linh hoạt và gắn với nhu cầu thực tế. Thay vì theo đuổi những chương trình kéo dài, NLĐ có thể lựa chọn các khóa học ngắn hạn, tập trung vào từng kỹ năng cụ thể.

Hình thức học trực tuyến cũng đang mở ra nhiều cơ hội khi cho phép người học tiếp cận kiến thức mọi lúc, mọi nơi với chi phí hợp lý. Quan trọng hơn, việc học cần xuất phát từ chính công việc đang làm hoặc công việc mong muốn, từ đó giúp người học áp dụng ngay và thấy được hiệu quả rõ ràng.

Một xu hướng đáng chú ý là việc sử dụng chính các công cụ AI để hỗ trợ học tập. NLĐ có thể tận dụng AI để giải thích kiến thức, hướng dẫn kỹ năng hoặc hỗ trợ thực hành. Khi biết cách sử dụng, AI không chỉ là công cụ làm việc mà còn trở thành "trợ lý học tập" hiệu quả.

Học đúng, làm hiệu quả

Thực tế cho thấy nhiều NLĐ chủ động học hỏi công nghệ đã cải thiện rõ cơ hội việc làm. Chị Vũ Thị Huyền (29 tuổi, quê Thanh Hóa) cho biết sau khi học và ứng dụng các công cụ AI vào xử lý hồ sơ, phân tích dữ liệu và soạn thảo văn bản, chị nhanh chóng tìm được việc trong lĩnh vực nhân sự với mức thu nhập cao hơn trước.

Theo chị Huyền, việc thành thạo AI không chỉ giúp rút ngắn thời gian xử lý công việc mà còn nâng cao hiệu quả, tạo lợi thế cạnh tranh rõ rệt so với các ứng viên khác trên thị trường lao động.

Nhiều chuyên gia cho rằng chỉ cần bắt đầu từ những thay đổi nhỏ và phù hợp, NLĐ hoàn toàn có thể từng bước nâng cao năng lực và cải thiện vị thế của mình trên thị trường lao động. Phó Chánh Văn phòng Bộ Nội vụ, TS Phạm Anh Thắng, nói không thể đặt toàn bộ trách nhiệm lên vai NLĐ. Để quá trình chuyển đổi diễn ra hiệu quả, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các bên.

Ở phía doanh nghiệp (DN), việc đào tạo lại và nâng cao kỹ năng cho nhân sự cần được xem là một phần trong chiến lược phát triển bền vững. Thay vì chỉ tập trung tuyển dụng mới, DN cần tận dụng nguồn lực hiện có, giúp NLĐ thích nghi với yêu cầu công việc. Ở cấp độ quản lý, các chương trình hỗ trợ đào tạo lại cần được mở rộng về quy mô và đa dạng về hình thức. Việc xây dựng các khóa học linh hoạt, chi phí phù hợp và dễ tiếp cận sẽ giúp nhiều NLĐ có cơ hội nâng cao kỹ năng.

Ngoài ra, hệ thống đào tạo cũng cần đổi mới mạnh mẽ để bắt kịp xu hướng. Việc tăng cường gắn kết với DN, cập nhật nội dung đào tạo theo nhu cầu thực tế sẽ giúp rút ngắn khoảng cách giữa nhà trường và thị trường lao động. "Đào tạo phải đi trước một bước. Nếu không, NLĐ sẽ luôn trong tình trạng chạy theo những thay đổi của thị trường mà khó có thể bắt kịp" - TS Phạm Anh Thắng nhấn mạnh.

Nhìn từ thực tế, có thể thấy thị trường lao động đang bước vào giai đoạn chuyển đổi mạnh mẽ, trong đó công nghệ đóng vai trò trung tâm. Những thay đổi này không chỉ tạo ra thách thức mà còn mở ra nhiều cơ hội mới. Vấn đề nằm ở chỗ NLĐ lựa chọn cách tiếp cận nào. Nếu tiếp tục giữ tư duy cũ, ngại thay đổi, nguy cơ bị đào thải là điều khó tránh khỏi. Ngược lại, nếu chủ động học hỏi, nâng cấp kỹ năng và sẵn sàng thích nghi, cơ hội sẽ luôn tồn tại. 

________________

(*) Xem Báo Người Lao Động từ số ra ngày 31-3