Để bệ đỡ bền vững

Trong bối cảnh thị trường lao động liên tục biến động bởi chuyển dịch cơ cấu kinh tế, tự động hóa và những cú sốc từ bên ngoài, chính sách bảo hiểm thất nghiệp (BHTN) đang ngày càng thể hiện vai trò như một "phao cứu sinh" đối với người lao động (NLĐ). Không chỉ giúp họ có khoản trợ cấp tạm thời khi mất việc mà còn góp phần ổn định xã hội, duy trì lực lượng lao động và tạo cầu nối để NLĐ quay lại thị trường.

Thực tế cho thấy, số người hưởng BHTN có xu hướng gia tăng mỗi khi kinh tế gặp khó khăn. Điều đó phản ánh đúng bản chất của chính sách: chia sẻ rủi ro giữa NLĐ, doanh nghiệp và Nhà nước. Tuy nhiên, trong bối cảnh mới, khi việc làm không còn ổn định như trước, câu hỏi đặt ra là: Liệu "phao cứu sinh" này đã đủ vững để NLĐ bám vào?

Một điểm tích cực là hệ thống BHTN đã không còn dừng lại ở việc chi trả trợ cấp. Những năm gần đây, các trung tâm dịch vụ việc làm đã tăng cường tư vấn, giới thiệu việc làm, hỗ trợ học nghề. Đây là bước chuyển quan trọng, bởi mục tiêu cuối cùng không phải là "nuôi" người thất nghiệp, mà là giúp họ sớm quay lại thị trường lao động. Tuy vậy, hiệu quả của các hoạt động này vẫn chưa đồng đều. Nhiều NLĐ vẫn chủ yếu nhận trợ cấp, trong khi việc kết nối việc làm còn hạn chế, chưa sát nhu cầu thực tế.

Một vấn đề khác là mức hưởng và thời gian hưởng chưa thực sự đáp ứng nhu cầu sống tối thiểu, đặc biệt tại các đô thị lớn, nơi chi phí sinh hoạt cao. Trong khi đó, điều kiện để tiếp cận các chính sách hỗ trợ học nghề, chuyển đổi việc làm vẫn còn những rào cản nhất định. 

Đáng chú ý, thị trường lao động hiện nay đang chứng kiến sự gia tăng của lao động phi chính thức, lao động tự do - những nhóm gần như đứng ngoài "tấm lưới" BHTN. Khi mất việc, họ không có bất kỳ điểm tựa nào, dễ rơi vào tình trạng bấp bênh kéo dài. Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết phải mở rộng diện bao phủ của chính sách, để không ai bị bỏ lại phía sau.

Để BHTN thực sự trở thành chỗ dựa vững chắc, cần có những điều chỉnh mang tính hệ thống. Trước hết, cần nâng cao hiệu quả kết nối việc làm, coi đây là "trục chính" của chính sách. Các trung tâm dịch vụ việc làm cần hoạt động năng động hơn, gắn kết chặt chẽ với doanh nghiệp, cập nhật nhu cầu tuyển dụng theo thời gian thực, từ đó rút ngắn thời gian thất nghiệp của NLĐ.

Bên cạnh đó, cần thiết kế lại các chương trình đào tạo nghề theo hướng linh hoạt, ngắn hạn, sát với nhu cầu thị trường, đặc biệt trong các lĩnh vực mới như công nghệ, dịch vụ, kinh tế số. Việc hỗ trợ học nghề phải hướng đến mục tiêu giúp NLĐ "đổi nghề" thành công. Cuối cùng, cần xem xét điều chỉnh mức trợ cấp theo hướng linh hoạt, phản ánh đúng mức sống tối thiểu theo vùng, đồng thời đơn giản hóa thủ tục để NLĐ dễ dàng tiếp cận.

BHTN không chỉ là một khoản hỗ trợ tài chính, mà là "tấm đệm" giúp NLĐ đứng vững trước những cú sốc của thị trường. Khi chính sách được hoàn thiện theo hướng chủ động, linh hoạt và bao trùm hơn, "phao cứu sinh" này mới thực sự trở thành điểm tựa bền vững của NLĐ.