Hàng giả, hàng nhái vẫn trêu ngươi (*): Mạnh tay chặn thực phẩm bẩn

Thời điểm cuối năm, nhu cầu mua sắm thực phẩm tăng cao. Một số cơ sở sản xuất - kinh doanh thường tận dụng cơ hội này để đưa ra thị trường các sản phẩm kém chất lượng, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe người tiêu dùng.

Thịt heo nhiễm bệnh tuồn vào doanh nghiệp lớn

Mới đây, vụ việc hơn 130 tấn thịt nhiễm dịch tả heo châu Phi tuồn vào kho của Công ty CP Đồ hộp Hạ Long (Halong Canfoco; 71 Lê Lai, phường Ngô Quyền, TP Hải Phòng) để chế biến thành các loại đồ hộp đã gây rúng động thị trường.

Theo Công an TP Hải Phòng, vụ việc được phát hiện từ tháng 9-2025. Khi đó, Phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu đã kiểm tra 2 ô tô; bắt giữ một số đối tượng đang vận chuyển, mua bán 1.274,5 kg thịt heo đã giết mổ, có mùi ôi thiu, không rõ nguồn gốc, xuất xứ.

Mở rộng điều tra, cơ quan công an xác định các mẫu thịt heo thu giữ trên xe của Lê Bá Doanh, Trịnh Hà Việt và mẫu thịt trong kho lạnh của Halong Canfoco đều dương tính với virus dịch tả heo châu Phi.

Khám xét khẩn cấp trụ sở và các kho hàng của doanh nghiệp này, lực lượng chức năng đã niêm phong 4 kho lạnh, với tổng lượng thịt heo đông lạnh khoảng 130 tấn. Đáng chú ý, khoảng 2 tấn trong số này đã được chế biến thành thịt hộp, tiềm ẩn nguy cơ lớn đối với sức khỏe người tiêu dùng nếu đưa ra thị trường. Sau khi có kết luận giám định, toàn bộ số thịt heo nhiễm bệnh đã bị tiêu hủy theo quy định.

Đồ hộp Hạ Long là thương hiệu nổi tiếng tại Việt Nam, với gần 70 năm phát triển, rất quen thuộc trong nhiều bữa ăn của người tiêu dùng với những sản phẩm như pate cột đèn Hải Phòng, heo 2 lát, thịt kho tàu, pate gan... Trên website chính thức và các phương tiện truyền thông, Halong Canfoco luôn khẳng định tôn chỉ hoạt động là tuân thủ nghiêm ngặt các tiêu chuẩn an toàn vệ sinh thực phẩm và các chuẩn mực quốc tế khắt khe để xuất khẩu sang nhiều thị trường trên thế giới.

Sau khi thông tin trên được công bố, nhiều hệ thống siêu thị, cửa hàng tiện lợi lớn đã tạm ngừng kinh doanh các sản phẩm của đồ hộp Hạ Long. Trong khi đó, trên một số kênh bán hàng nhỏ lẻ và sàn thương mại điện tử, đồ hộp Hạ Long vẫn còn được bày bán.

Ông Nguyễn Minh Hùng, Phó Phòng Quản lý thương mại - Sở Công Thương TP HCM, cho biết đến chiều 8-1, 6 hệ thống bán lẻ tại TP HCM báo cáo đã xuống kệ các sản phẩm liên quan đồ hộp Hạ Long, gồm: Bách Hóa Xanh, Saigon Co.op, Central Retail, MM Mega Market, Genshai, KingFood Mart. Riêng hệ thống Bách Hóa Xanh cho hay sẽ hỗ trợ khách hàng xử lý các trường hợp liên quan sản phẩm đã mua.

Theo ông Hùng, từ vụ việc này, chương trình "Tích xanh trách nhiệm" sẽ mở rộng với thực phẩm chế biến. Hiện tại, các hệ thống bán lẻ bắt đầu yêu cầu nhà cung cấp thực phẩm chế biến tham gia chương trình để nâng cao trách nhiệm với người tiêu dùng.

Tuy vậy, nhiều người từng tin tưởng những sản phẩm của Halong Canfoco vẫn hết sức lo lắng. "Tôi mới mua vài hộp pate cột đèn của thương hịệu này tại siêu thị, để dành dùng dần. Sau khi biết thông tin về vụ việc, tôi thực sự sốc và ném ngay số pate này vào thùng rác, đồng thời quyết không dùng nữa. Một thương hiệu 70 năm mà lại còn như vậy thì thật đáng sợ" - một người dùng bày tỏ.

Thực phẩm bẩn tràn lan

Trước đó, vào cuối năm 2025, vụ việc Công an TP HCM triệt phá đường dây chế biến, sản xuất, buôn bán thực phẩm giả trên địa bàn phường Thới An, cụ thể là làm giả thịt bò từ thịt heo để đưa ra thị trường tiêu thụ với số lượng lớn, cũng khiến không ít người tiêu dùng lo ngại. Công an đã thu giữ tại hiện trường số lượng lớn thịt bò, nguyên liệu thịt bò giả cùng 36 kg thịt bò giả thành phẩm đang được mang đi giao cho khách hàng.

Kết quả điều tra cho thấy cơ sở này hoạt động không phép từ tháng 2-2025. Trung bình mỗi ngày, cơ sở sản xuất khoảng 600 kg thịt bò giả, bán cho khoảng 75 quán ăn trên địa bàn TP HCM và một số địa phương lân cận với giá 118.000-140.000 đồng/kg, thu lợi bất chính 15.000-40.000 đồng/kg. Công an TP HCM đã khởi tố bị can, bắt tạm giam 7 đối tượng về tội "Sản xuất, buôn bán hàng giả là thực phẩm".

Chưa hết, trong đợt cao điểm kiểm tra mới đây, Phòng Cảnh sát Kinh tế - Công an TP HCM phát hiện một loạt cơ sở đang lưu chứa hơn 30,5 tấn nội tạng và thịt động vật các loại. Tất cả hàng hóa được đựng trong các thùng carton và dán nhãn in chữ nước ngoài, không có dán nhãn phụ tiếng Việt; không có hóa đơn, chứng từ chứng minh nguồn gốc, xuất xứ; được chủ cơ sở thu mua trôi nổi trên thị trường để bán kiếm lời.

Không chỉ tại TP HCM, ngày 1-1 vừa qua, ngay thời điểm người dân cả nước nghỉ Tết Dương lịch, Đội QLTT số 10 - Chi cục QLTT TP Hà Nội phối hợp với Công an xã Sóc Sơn và Đội Cảnh sát giao thông số 15 tiến hành kiểm tra một ô tô đáng ngờ. Lực lượng chức năng phát hiện trên xe có 26 bao tải chứa tổng cộng 831 kg chân gà đông lạnh đã bốc mùi hôi thối; không rõ nguồn gốc, xuất xứ, không có hóa đơn, chứng từ theo quy định của pháp luật.

Tại Sơn La, lực lượng chức năng kiểm tra phương tiện vận tải do ông H.H.L điều khiển, phát hiện 500 kg sản phẩm động vật không có hóa đơn, chứng từ. Ông H.H.L khai nhận số hàng này được thu mua trôi nổi để bán kiếm lời. Lực lượng chức năng đã đề xuất xử phạt và buộc tiêu hủy toàn bộ hàng hóa vi phạm theo quy định.

Tăng cường hậu kiểm, hậu hậu kiểm

Trước những diễn biến phức tạp của thị trường dịp cuối năm, Ban Chỉ đạo liên ngành về an toàn thực phẩm TP HCM mới đây đã có văn bản 3301 về việc triển khai công tác bảo đảm an toàn thực phẩm Tết Bính Ngọ và Lễ hội mùa xuân 2026.

Ban Chỉ đạo liên ngành đề ra mục tiêu là hạn chế tối đa các vụ ngộ độc thực phẩm. Theo đó, các cơ quan liên quan như: Sở An toàn thực phẩm, Sở Công Thương, Sở Nông nghiệp và Môi trường, Sở Y tế, Công an TP HCM và các phường - xã - đặc khu sẽ có trách nhiệm tăng cường kiểm tra, tập trung vào nhóm thực phẩm tiêu thụ nhiều dịp Tết, có yếu tố nguy cơ cao, các làng nghề chế biến thực phẩm. Bên cạnh đó, huy động tối đa các kênh truyền thông phổ biến các quy định của pháp luật về an toàn thực phẩm, nâng cao kiến thức việc trong lựa chọn, bảo quản, chế biến và tiêu dùng thực phẩm đến người dân.

Các cơ quan chức năng khuyến cáo dịp cuối năm và chuẩn bị Tết Nguyên đán, nhu cầu mua sắm tăng mạnh, người dân cần đặc biệt chú ý an toàn thực phẩm. Người tiêu dùng chỉ nên lựa chọn thực phẩm có nguồn gốc, xuất xứ rõ ràng; tuyệt đối không sử dụng hàng hết hạn, biến dạng, có dấu hiệu hư hỏng hoặc nghi ngờ biến chất. Khi phát hiện dấu hiệu vi phạm, cần kịp thời báo cho cơ quan công an gần nhất hoặc đường dây nóng để xử lý.

Đối với các cơ sở sản xuất - kinh doanh thực phẩm, cần tuân thủ nghiêm quy định pháp luật, chủ động bảo vệ sản phẩm thông qua đăng ký nhãn hiệu, truy xuất nguồn gốc, ứng dụng công nghệ số. Các cơ sở này phải cam kết không sử dụng nguyên liệu không rõ xuất xứ; không kinh doanh thực phẩm giả, kém chất lượng; đồng thời phối hợp chặt chẽ với cơ quan chức năng trong công tác kiểm tra, truy xuất và xử lý vi phạm.

Trong khi đó, TS Đào Hà Trung, Chủ tịch Hội Công nghệ cao TP HCM, nêu giải pháp để kiểm soát chặt thực phẩm đã lưu thông trên thị trường, gồm: hậu kiểm, hậu hậu kiểm và xác thực. Cụ thể, về hậu kiểm, các nhà sản xuất, phân phối và Hội Công nghệ cao TP HCM sẽ chủ động lấy mẫu ngẫu nhiên để kiểm tra các chỉ tiêu theo công bố.

Hậu hậu kiểm là công việc của các chuyên gia nhằm rà soát lại kết quả mà các bên đã công bố, xem đã làm đúng hay chưa bởi thực tế, có trường hợp thiếu hiểu biết, thiếu cập nhật quy định và các phiếu có sai sót. Cuối cùng là công tác xác thực từ chính các cơ qua cấp chứng nhận. 

(Còn tiếp)

(*) Xem Báo Người Lao Động từ số ra ngày 8-1