Start-up AI Việt hút vốn ngoại

Đầu năm 2026, Công ty Nami Technology (NamiTech) công bố nhận khoản đầu tư 4 triệu USD từ Tập đoàn Năng lượng Toho Gas của Nhật Bản và Công ty Chứng khoán Thiên Việt (TVS). Thương vụ này được xem là một trong những dấu mốc nổi bật của thị trường AI Việt Nam, khi một tập đoàn công nghiệp lớn của Nhật Bản trực tiếp rót vốn vào start-up công nghệ trong nước.

Dòng vốn quốc tế tìm đến công nghệ Việt Nam

NamiTech tập trung phát triển các giải pháp AI giọng nói và xử lý ngôn ngữ tự nhiên như chatbot, voicebot, phân tích hội thoại cho lĩnh vực tài chính, bảo hiểm và chăm sóc khách hàng. Các sản phẩm của doanh nghiệp (DN) này đã được triển khai thực tế tại nhiều ngân hàng, công ty bảo hiểm và tổng đài dịch vụ, giúp tự động hóa quy trình chăm sóc khách hàng và giảm đáng kể chi phí vận hành.

Ông Nguyễn Thành Lâm, người sáng lập NamiTech, cho biết khoản đầu tư 4 triệu USD sẽ được công ty dùng để phát triển đội ngũ kỹ sư AI, hoàn thiện nền tảng công nghệ lõi và tăng tốc thương mại hóa tại Việt Nam trước khi mở rộng sang một số thị trường châu Á thông qua mạng lưới đối tác của Toho Gas. DN cũng dành một phần vốn để đầu tư hạ tầng tính toán, nâng cao năng lực xử lý dữ liệu lớn và tăng cường bảo mật cho các giải pháp AI, nhất là trong lĩnh vực tài chính.

Theo lãnh đạo Công ty Tư vấn M&A RECOF (Nhật Bản), xu hướng đầu tư vào start-up Việt đã thay đổi rõ rệt trong vài năm gần đây. Các quỹ đầu tư của Nhật Bản ngày càng ưu tiên những DN có khách hàng thật và doanh thu thật, thay vì các dự án chỉ dừng ở ý tưởng.

Nhận định trên cũng tương đồng với đánh giá của Tổ chức Xúc tiến thương mại Nhật Bản (JETRO) tại TP HCM. Theo đó, nhà đầu tư Nhật Bản đặc biệt quan tâm tới các giải pháp AI có khả năng đo đếm hiệu quả vận hành và tiết kiệm chi phí.

Cuối tháng 1-2026, Arctis AI (thành lập tại Munich - Đức, do kỹ sư người Việt Nguyễn Đức Trung đồng sáng lập) đã huy động thành công 1 triệu USD trong vòng gọi vốn pre-seed từ các quỹ PT1, Ewor, Superangels cùng nhiều nhà đầu tư cá nhân ở châu Âu.

Arctis AI phát triển các "AI Agent", chuyên tự động hóa quy trình hành chính và quản lý hợp đồng cho ngành xây dựng - lĩnh vực vốn phụ thuộc nhiều vào giấy tờ và thao tác thủ công. Nền tảng của start-up này có khả năng đọc và phân tích hàng trăm hợp đồng phức tạp, tự động phát hiện rủi ro và cập nhật thay đổi theo thời gian thực.

Theo thông tin công bố về Arctis AI, những công việc trước đây cần nhiều tuần rà soát thủ công nay có thể hoàn thành chỉ trong 10 - 20 phút. Chỉ sau 3 tháng hoạt động, Arctis AI đã có khách hàng tại Đức, Bồ Đào Nha và Thổ Nhĩ Kỳ - tốc độ phát triển rất nhanh đối với một start-up công nghệ non trẻ.

Câu chuyện của Arctis AI cho thấy một thực tế: Nhiều kỹ sư Việt Nam đã vượt ra khỏi vai trò gia công phần mềm để trực tiếp xây dựng các sản phẩm AI chuyên sâu, giải quyết những bài toán rất đặc thù của thị trường toàn cầu. Đây là tín hiệu quan trọng, khẳng định năng lực công nghệ của nguồn nhân lực Việt Nam trong cuộc đua AI quốc tế.

Hướng đi nhiều tiềm năng

Bên cạnh các mô hình phục vụ DN (B2B), một hướng đi khác của AI Việt Nam cũng đang gặt hái thành công là phục vụ người dùng đại chúng.

Tháng 7-2025, nền tảng AI Hay - ứng dụng tìm kiếm và nghiên cứu tri thức dựa trên AI tạo sinh - đã hoàn tất vòng gọi vốn Series A trị giá 10 triệu USD, do Argor Capital dẫn dắt với sự tham gia của Square Peg, Northstar Ventures, Appworks và Phoenix Holdings.

AI Hay được thiết kế cho người dùng Việt Nam, cho phép đặt câu hỏi bằng tiếng Việt và đưa ra câu trả lời có trích dẫn nguồn, phù hợp với ngữ cảnh văn hóa trong nước. Theo số liệu do DN công bố, ứng dụng này đã đạt hơn 10 triệu lượt tải, xử lý trên 100 triệu câu hỏi mỗi tháng chỉ sau hơn một năm ra mắt. Tổng vốn huy động của start-up này đến nay đã vượt 18 triệu USD.

Thành công của AI Hay cho thấy thị trường trong nước hoàn toàn đủ lớn để nuôi dưỡng những sản phẩm AI "make in Vietnam" phục vụ trực tiếp hàng chục triệu người dùng. Đây là minh chứng rằng start-up Việt không chỉ có thể cung cấp dịch vụ cho DN, mà còn đủ khả năng xây dựng các nền tảng công nghệ quy mô quốc gia.

Thực tế, không ít start-up AI trong nước chỉ dừng ở mức thử nghiệm, trình diễn công nghệ nhưng thiếu hợp đồng thương mại. Khi dòng vốn đầu tư mạo hiểm ngày càng chọn lọc, cách tiếp cận này trở nên khó thuyết phục. Nhà đầu tư quốc tế hiện đặt tiêu chí rõ ràng rằng giải pháp AI phải giúp DN tiết kiệm chi phí, tăng năng suất và có khả năng mở rộng quy mô.

Những thương vụ gọi vốn thành công gần đây cho thấy cơ hội vẫn rộng mở song chỉ dành cho các start-up chứng minh được giá trị thật. Với nhà đầu tư, câu hỏi quan trọng không phải là DN "có làm được AI hay không", mà là sản phẩm AI đó giải quyết được vấn đề gì và mang lại hiệu quả ra sao.