Không ràng buộc hợp đồng dài hạn, nhiều lao động trẻ Việt Nam chọn đi làm việc thời vụ ở nước ngoài từ vài tháng đến 1 năm với kỳ vọng tích lũy thu nhập nhanh. Tuy nhiên, con đường này không chỉ trải hoa hồng.
Đánh đổi bằng sức lao động
Các thị trường lao động như Hàn Quốc, Na Uy, Đức, Ba Lan hay Úc được xem là hấp dẫn nhờ mức lương cao hơn trong nước. Thời gian làm việc cũng linh hoạt và chi phí xuất cảnh "mềm" hơn so với nhiều chương trình dài hạn.
Chị Nguyễn Thị Thùy Trang (quê Quảng Trị) sang Na Uy làm việc từ tháng 9-2025. Đây là lần thứ 2 chị sang quốc gia Bắc Âu này theo diện lao động thời vụ. Hiện chị cùng chồng làm việc tại một trang trại trồng cà chua trong nhà kính, đảm nhận các công đoạn chăm sóc, cắt tỉa, thu hoạch và phân loại sản phẩm.
Mức lương chị Trang nhận được là khoảng 180 NOK/giờ (tương đương 486.000 đồng), làm từ 7 - 9 giờ/ngày, tối đa 40 giờ/tuần. Vào mùa cao điểm, nếu tăng ca, thu nhập của chị được tính theo hệ số cao hơn. Trung bình mỗi tháng, trừ chi phí sinh hoạt, chị tích lũy khoảng 50 triệu đồng; tháng làm việc nhiều thì số tiền cao hơn.
Song, khoản thu nhập này có được không hề dễ dàng. Nhiệt độ mùa đông ở Na Uy có khi xuống âm 4 - 5 độ C. Dù làm việc chủ yếu trong nhà kính, chị Trang vẫn phải di chuyển ngoài trời trong điều kiện giá lạnh. "Từ quê nhà nắng ấm sang đây, ban đầu tôi khá sốc vì lạnh. Nhiều hôm gió buốt, tôi phải mặc nhiều lớp áo để giữ ấm" - chị kể.
Trước đó, chị Trang từng có 18 tháng làm thực tập sinh tại Đan Mạch trong lĩnh vực thú y. Giai đoạn này giúp chị cải thiện ngoại ngữ và làm quen với quy trình nông nghiệp công nghệ cao.
Theo chị Trang, thu nhập tại Na Uy hiện cao hơn và công việc linh hoạt hơn trước đây. "Đi làm việc thời vụ ngắn hạn phù hợp với người trẻ muốn tích lũy thu nhập nhanh, song họ cần xác định rõ mục tiêu và chuẩn bị tinh thần chịu cực" - chị nhận xét.
Chị Nguyễn Thị Thùy Trang làm việc tại trang trại trồng cà chua trong nhà kính ở Na Uy. (Ảnh do nhân vật cung cấp)
Từ Cà Mau, chị Trần Thị Cẩm Lài sang Hàn Quốc theo diện visa E8-2 - chương trình lao động thời vụ ở lĩnh vực nông - ngư nghiệp, thời gian lưu trú 5 - 8 tháng. Nhờ người thân bảo lãnh nên chị tham gia chương trình này khá thuận lợi: không yêu cầu ngoại ngữ, không đòi hỏi bằng cấp, độ tuổi 19 - 55.
Hiện chị Lài làm nông nghiệp theo mùa vụ tại tỉnh Jeollanam-do, với mức lương 2,1 triệu won/tháng (khoảng 37 triệu đồng). Ngoài giờ làm, chị tranh thủ phụ giúp tại nhà hàng của chủ khi có thời gian rảnh. Tổng chi phí ban đầu chị bỏ ra khoảng 28 triệu đồng, sang Hàn Quốc được bao ăn ở.
"Công việc ngoài trời khá vất vả nhưng đi ngắn hạn nên tôi chấp nhận. Chi phí không nhiều, lương ổn định, tính ra vẫn hiệu quả" - chị phân tích.
Chưa chắc "lãi lớn"
Khác với các thị trường lao động Bắc Âu và Đông Bắc Á, chị Nguyễn Thị Hồng Thi (quê Đồng Nai) sang Úc theo diện visa 462, với kỳ vọng vừa có thu nhập cao vừa cải thiện tiếng Anh.
Visa này cho phép công dân Việt Nam từ 18 - 30 tuổi lưu trú tối đa 12 tháng, tự tìm việc hợp pháp trong các lĩnh vực nông nghiệp, dịch vụ, nhà hàng - khách sạn. Thế nhưng, điều kiện tham gia khá khắt khe: tốt nghiệp cao đẳng hoặc đại học, trình độ tiếng Anh tối thiểu IELTS 4.5 hoặc PTE 30, đồng thời chứng minh đủ năng lực tài chính.
Theo chị Thi, riêng chi phí hoàn tất hồ sơ đã khoảng 30 triệu đồng, chưa kể vé máy bay và sinh hoạt phí ban đầu - có thể lên tới vài chục triệu đồng khi chưa ổn định việc làm. Nhờ từng có kinh nghiệm làm việc tại Úc, chị chủ động tự làm hồ sơ, tiết giảm đáng kể chi phí so với qua dịch vụ.
Những ngày đầu, chị Thi làm các công việc phổ thông như dọn dẹp buồng phòng, nông trại, mỗi ngày 8 - 10 giờ. "Làm nông trại lương theo giờ không thấp nhưng khá nặng nhọc, lại phụ thuộc mùa vụ. Làm buồng phòng ổn định hơn nhưng thường xuyên tiếp xúc hóa chất, cũng không hề nhẹ nhàng" - chị nêu thực trạng.
Sau khi học thêm khóa barista (pha chế), chị Thi chuyển sang việc pha chế với mức thu nhập 30 AUD/giờ (khoảng 550.000 đồng). Nếu chi tiêu hợp lý, mỗi tháng chị để dành được 30 - 40 triệu đồng. Song, thu nhập thực tế biến động theo số giờ làm và thời điểm trong năm; chi phí thuê nhà tại các thành phố lớn tăng nhanh khiến khoản tích lũy không phải lúc nào cũng như kỳ vọng.
Trong khi đó, anh Nguyễn Hoàng Long (quê Đồng Tháp) sang Đức làm thời vụ ngành bếp theo hợp đồng 8 tháng, với chi phí xuất cảnh 200 triệu đồng. "Thu nhập dao động 1.800 - 2.000 euro/tháng (58 - 60 triệu đồng), quy ra tiền Việt thì thấy hấp dẫn nhưng chi phí sinh hoạt ở đây cao tương ứng. Trừ tiền nhà, thuế và chi tiêu hằng ngày, số tiền tôi để dành không nhiều như kỳ vọng" - anh cho hay.
Chi phí y tế đắt đỏ cũng là áp lực lớn, bởi chỉ cần ốm đau là kế hoạch tích lũy thu nhập có thể bị ảnh hưởng. Theo anh Long, đi lao động thời vụ chưa chắc "lãi lớn", mà còn phụ thuộc chi phí ban đầu, số giờ làm thực tế, khả năng kiểm soát chi tiêu, đặc biệt là sức khỏe.
Chuẩn bị thật kỹ
Từ trải nghiệm thực tế, chị Nguyễn Thị Thùy Trang cho rằng để sang nước ngoài làm việc mùa vụ có thu nhập cao thì phải chuẩn bị thật kỹ. Thách thức đầu tiên là thời tiết và thể lực; mùa đông kéo dài, nhiệt độ thấp dễ ảnh hưởng sức khỏe nếu không thích nghi tốt. Chi phí y tế ở nước ngoài rất đắt, vì vậy người lao động cần tìm hiểu kỹ chính sách bảo hiểm và chủ động dự phòng tài chính.
Một rủi ro khác là nguy cơ bị lừa đảo qua môi giới không rõ ràng. Nhiều người tin quảng cáo "việc nhẹ, lương cao", đóng phí trước nhưng sang nơi làm việc thì phát sinh chi phí hoặc công việc không đúng cam kết. Ngoài ra, môi trường lao động ở nước ngoài đề cao kỷ luật và hiệu suất; nếu không đáp ứng yêu cầu, khả năng gia hạn hợp đồng gần như không có.
và quét mã QR
Bình luận (0)