Thực phẩm bẩn: Tội ác!

Trước hàng loạt vụ vi phạm an toàn thực phẩm nghiêm trọng bị phanh phui, đặc biệt là vụ 120 tấn thịt heo nhiễm dịch tả châu Phi lọt vào Công ty CP Đồ hộp Hạ Long mới đây, đã đến lúc cơ quan chức năng thừa nhận sự tắc trách trong công tác quản lý của mình.

Việc một doanh nghiệp có tên tuổi để khối lượng thịt bẩn khổng lồ xâm nhập kho nguyên liệu là điều không thể chấp nhận và không thể ngụy biện bằng hai chữ "sơ suất".

Trong kinh doanh thực phẩm, an toàn không chỉ là yêu cầu pháp lý mà là sinh mệnh của doanh nghiệp và sức khỏe, thậm chí là sinh mạng của người tiêu dùng. Việc cố tình thu mua heo bệnh, heo chết với giá rẻ để đưa vào chế biến không đơn thuần là hành vi gian lận thương mại mà là một tội ác. Khi những sản phẩm này ra thị trường, hậu quả không chỉ là những ca ngộ độc tức thời mà còn là những mầm bệnh tiềm ẩn tàn phá sức khỏe người tiêu dùng về lâu dài.

Theo Luật An toàn thực phẩm, mọi quy trình giết mổ, vận chuyển phải có sự kiểm soát đầu vào và cấp chứng nhận an toàn. Câu hỏi đặt ra là tại sao hơn 120 tấn thịt bệnh lại có thể "vượt rào" một cách dễ dàng như vậy?

Câu hỏi này không thể chỉ trả lời bằng việc xử lý các đối tượng trực tiếp cung cấp thịt, mà cần làm rõ trách nhiệm của những cá nhân, bộ phận kiểm soát đã buông lỏng quản lý, để thực phẩm bẩn "đi vào" bên trong một công ty gây dựng nên thương hiệu lớn.

Để tìm lối thoát cho bài toán an toàn thực phẩm, Việt Nam cần chuyển mạnh sang mô hình quản lý chủ động. Ở châu Âu, an toàn thực phẩm không phải là việc đi "bắt lỗi" sau khi đã xảy ra sự cố, mà là ngăn chặn nguy cơ ngay từ khi nó chưa hình thành. Họ hoạt động dựa trên nguyên tắc "phòng bệnh hơn chữa bệnh". Hệ thống thực phẩm được vận hành khép kín và tuyệt đối không có kẽ hở để xảy ra sai phạm.

Các nước thuộc khối Liên minh châu Âu (EU) phát triển hệ thống quản lý chặt chẽ theo chuỗi giá trị, đặc biệt là quá trình trồng trọt và chăn nuôi. Vật nuôi được theo dõi bệnh tật và cấp mã số định danh ngay từ trang trại. Bất kỳ lô thịt nào không có "giấy khai sinh" an toàn đều không thể "bước chân" vào nhà máy chế biến.

Nhìn lại ở Việt Nam, chúng ta đang làm theo kiểu bị động, chỉ khi xảy ra sự vụ mới lao vào điều tra, khám nghiệm và rồi bàng hoàng với những điều kinh khủng được phơi bày. Trong khi đó, người dân không thể tự kiểm tra thực phẩm bằng mắt thường hay vị giác. Không thể yêu cầu người tiêu dùng "nâng cao cảnh giác" khi đã lựa chọn sản phẩm có thương hiệu, tem nhãn và đầy đủ bao bì. Họ cần được bảo vệ bởi pháp luật và sự liêm chính của cơ quan chức năng.

Đã đến lúc Việt Nam cần một cuộc cải tổ trong tư duy quản lý: siết chặt kỷ cương từ đầu vào, tăng cường giám sát tại các cơ sở giết mổ, cửa ngõ giao thông, xây dựng hệ thống kiểm soát xuyên suốt từ chợ truyền thống đến siêu thị.

Đồng thời, cần coi vi phạm an toàn thực phẩm là hành vi xâm phạm lợi ích quốc gia, xử lý đến nơi đến chốn cả doanh nghiệp vi phạm lẫn những cá nhân buông lỏng trách nhiệm, để không còn cảnh "một lần bất tín, vạn lần bất tin".