Quá trình tái cấu trúc kinh tế đang làm thay đổi sâu sắc thị trường lao động. Nhu cầu tuyển lao động trình độ cao, kỹ năng chuyên sâu tăng nhanh, trong khi nguồn cung chưa theo kịp.
Ưu tiên đúng người - đúng kỹ năng
Những tháng đầu năm 2026, thị trường lao động ghi nhận tín hiệu phục hồi khi DN tăng cường tuyển dụng phục vụ kế hoạch sản xuất - kinh doanh. Nhưng sự phục hồi diễn ra không đồng đều, đi kèm dịch chuyển rõ nét về cơ cấu việc làm và yêu cầu đối với người lao động (NLĐ), nhất là ở các ngành đòi hỏi trình độ, kỹ năng cao.
Theo Trung tâm Dịch vụ việc làm (DVVL) TP HCM, nhu cầu tuyển dụng năm 2026 được dự báo tiếp tục tăng so với năm trước. Riêng quý I/2026, các DN đã đăng ký hơn 13.000 nhu cầu tuyển dụng. Đáng chú ý, thay vì tuyển dụng ồ ạt, nhiều DN chuyển sang chiến lược chọn lọc, ưu tiên "đúng người - đúng kỹ năng - đúng thời điểm", phù hợp tiến trình tái cấu trúc và nâng cao hiệu quả hoạt động.
Nhu cầu nhân lực cũng phân hóa theo từng khu vực. Tại khu vực TP HCM (cũ), tuyển dụng tập trung ở các ngành văn phòng, tài chính, công nghệ thông tin, thương mại điện tử, bán lẻ, thực phẩm - đồ uống và du lịch. Trong khi đó, khu vực Bình Dương (cũ) vẫn cần nhiều lao động phổ thông, lao động vận hành dây chuyền.
Riêng khu vực Bà Rịa - Vũng Tàu (cũ), năm 2026 được dự báo là giai đoạn tăng tốc của cảng biển và logistics, kéo theo nhu cầu lớn về lao động có trình độ trong logistics cảng, kỹ thuật hàng hải và du lịch biển.
Theo bà Nguyễn Văn Hạnh Thục, Giám đốc Trung tâm DVVL TP HCM, nhiều lĩnh vực đang "khát" nhân lực chất lượng cao, từ công nghệ, trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu; tài chính - ngân hàng gắn với yêu cầu ESG; đến sản xuất công nghệ cao, tự động hóa, logistics và chuỗi cung ứng. Trong khi đó, cơ cấu nguồn cung lao động lại chưa theo kịp.
"DN không thiếu nhu cầu tuyển dụng mà thiếu lao động đáp ứng đúng yêu cầu về trình độ, kỹ năng, nhất là ở các lĩnh vực công nghệ, tài chính và dịch vụ chất lượng cao" - bà Thục đánh giá.
Xu hướng này cũng được ghi nhận tại Hà Nội. Ông Vũ Quang Thành, Phó Giám đốc Trung tâm DVVL TP Hà Nội, cho biết nhu cầu tuyển dụng đầu năm 2026 tăng rõ rệt, tập trung ở thương mại, dịch vụ và một phần sản xuất. "Đáng chú ý, nhu cầu tuyển lao động có trình độ ngày càng tăng, có thời điểm vượt trội so với các nhóm còn lại" - ông Thành nói.
Thực tế cho thấy, thị trường lao động không thiếu lao động mà thiếu người phù hợp, khiến nhân lực chất lượng cao trở thành tâm điểm cạnh tranh giữa các DN.
Doanh nghiệp “săn đón” lao động chất lượng cao tại ngày hội việc làm ở Khu Công nghệ cao TP HCM. Ảnh: HUỲNH NHƯ
Đãi ngộ, giữ chân người giỏi
Trong bối cảnh nhân lực chất lượng cao ngày càng khan hiếm, cách DN tiếp cận tuyển dụng và giữ chân NLĐ cũng thay đổi rõ rệt. Điều này thể hiện tại Công ty TNHH MTV Ứng dụng Công nghệ và Truyền thông Âu Lạc (Alta Media, phường Tân Hòa, TP HCM), DN hoạt động trong lĩnh vực công nghệ, luôn cần đội ngũ nhân sự có chuyên môn cao.
Bà Đinh Thị Tuyết Trinh, Giám đốc Nhân sự Alta Media, cho hay với những ngành nghề mới như in 3D, chưa có hệ thống đào tạo chính quy, DN buộc phải chủ động xây dựng chương trình đào tạo nội bộ để bảo đảm nguồn nhân lực. Một giải pháp hiệu quả là chương trình thực tập online dành cho sinh viên sau tốt nghiệp, cho phép ứng viên tham gia trực tiếp các dự án thực tế dưới sự hướng dẫn của đội ngũ chuyên môn. Những người đáp ứng yêu cầu sẽ tiếp tục được đào tạo chuyên sâu và tuyển dụng chính thức. Hiện khoảng 80% nhân sự của DN được tuyển chọn từ chương trình này.
Song song đó, công ty phối hợp với các trường đại học, cao đẳng triển khai mô hình "Học kỳ DN", giúp sinh viên sớm tiếp cận thực tiễn nghề nghiệp. Cùng với tuyển dụng, cuộc đua giữ chân người giỏi cũng gay gắt hơn. Khi NLĐ có nhiều lựa chọn, lương, thưởng không còn là yếu tố quyết định duy nhất. Môi trường làm việc, lộ trình phát triển, cơ hội học tập và văn hóa DN ngày càng đóng vai trò then chốt. "Alta Media thường xuyên tổ chức đào tạo kỹ năng mềm, cử nhân sự ra nước ngoài cập nhật công nghệ, giúp NLĐ nhìn thấy cơ hội phát triển lâu dài" - bà Trinh cho biết.
Tại Tập đoàn PPJ Group (TP HCM), DN sử dụng công nghệ hiện đại, đòi hỏi NLĐ phải đủ tay nghề để vận hành và xử lý sự cố. Ông Trần Như Cẩn, Chủ tịch Công đoàn công ty, cho biết DN đặc biệt coi trọng đào tạo, nhất là khi áp dụng công nghệ mới. Đội ngũ chuyên gia nước ngoài không chỉ chuyển giao kỹ thuật mà còn trực tiếp hỗ trợ lao động Việt Nam nâng cao kỹ năng nghề.
Ngoài ra, DN xây dựng các chương trình đào tạo riêng cho đội ngũ quản lý, triển khai sáng kiến phù hợp từng đơn vị, như chương trình Rise tại chi nhánh Đà Nẵng nhằm nâng cao năng lực toàn diện cho lao động nữ. "Trong cạnh tranh nhân lực chất lượng cao, DN không chỉ "săn" bằng đãi ngộ mà phải tạo được môi trường làm việc và con đường phát triển đủ sức giữ chân người giỏi" - ông Cẩn nhấn mạnh.
Từ đào tạo đến tự thích ứng
Theo TS Lưu Huê Tiến, Tổng Giám đốc Sun Edu (TP HCM), nhân lực chất lượng cao chỉ hình thành khi đào tạo chuyển mạnh từ "truyền thụ kiến thức" sang "phát triển năng lực". DN hiện nay không chỉ cần người có bằng cấp mà cần người làm được việc, có tư duy giải quyết vấn đề và khả năng thích ứng nhanh. Vì vậy, đào tạo phải gắn chặt với thực tiễn sản xuất - kinh doanh, tăng thời lượng thực hành, cập nhật công nghệ ngay từ đầu.
Bên cạnh đó, NLĐ cần chủ động học tập, tái tạo và nâng cao kỹ năng không còn là lựa chọn mà là điều kiện để duy trì khả năng cạnh tranh. "Nhân lực chất lượng cao không chỉ được tạo ra từ nhà trường hay DN, mà từ chính sự chủ động thích ứng của mỗi NLĐ" - TS Tiến nhấn mạnh.
và quét mã QR
Bình luận (0)