Cần chiến lược nhân lực toàn diện

Dự báo trong năm 2026, tổng nhu cầu nhân lực của TP HCM sẽ vượt 313.000 vị trí việc làm, phản ánh bức tranh "cầu lao động vượt cung" kéo dài nhưng đồng thời đặt ra thách thức lớn về chất lượng nguồn nhân lực.

TP HCM không chỉ là trung tâm dịch vụ - tài chính - thương mại truyền thống mà còn là trung tâm phát triển công nghệ, logistics và dịch vụ chất lượng cao của cả nước. Các doanh nghiệp (DN) lúc này rất cần người thực sự làm được việc, ứng dụng công nghệ và thích ứng nhanh với môi trường lao động thay đổi không ngừng.

Tuy nhiên, nguồn cung nhân lực lại chưa đáp ứng được mong đợi. Dữ liệu cho thấy chỉ một phần nhỏ lao động được đào tạo bài bản hoặc có chứng chỉ nghề ngắn hạn, trong khi phần lớn lao động vẫn đang đứng ở trình độ phổ thông hoặc kỹ năng cơ bản. Điều này tạo nên sự lệch pha rõ rệt giữa nhu cầu tuyển dụng và năng lực thực tế của người lao động, khiến các DN cạnh tranh gay gắt trong thu hút tuyển dụng và giữ chân nhân lực.

TP HCM đang tập trung thực hiện các giải pháp phát triển nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội của thành phố và các địa phương trong khu vực; đẩy mạnh đào tạo nhân lực chất lượng cao, theo hướng hiện đại hóa và hội nhập quốc tế, theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ tại Quyết định số 1711/QĐ-TTg ngày 31-12-2024 về phê duyệt Quy hoạch TP HCM thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050.

Việc TP HCM ưu tiên lao động chất lượng cao thay vì chỉ trông chờ vào nguồn lao động phổ thông là định hướng đúng đắn để tăng năng suất, thu hút đầu tư giá trị gia tăng cao và nâng tầm vị thế cạnh tranh. Nhưng nếu chỉ thực hiện một chiều theo nhu cầu nhân lực chất lượng cao mà thiếu một chiến lược nhân lực toàn diện, thị trường lao động sẽ rất dễ rơi vào tình trạng phân tầng sâu sắc. Để hóa giải nghịch lý này, TP HCM cần triển khai một chính sách nhân lực dài hạn, bước ra khỏi lối mòn đào tạo - tuyển dụng truyền thống.

Trước hết, hệ thống đào tạo và giáo dục nghề nghiệp cần được tái cấu trúc mạnh mẽ. Chương trình đào tạo phải bám sát xu hướng thị trường toàn cầu với trọng tâm là kỹ năng thực hành, công nghệ số, tự động hóa và tư duy đổi mới. Thứ hai, cần đẩy mạnh cơ chế chuyển đổi nghề cho lao động phổ thông. Những lao động chưa có kỹ năng cần được tạo điều kiện tham gia các chương trình học ngắn hạn, bảo đảm họ có thể tiếp nhận kỹ năng mới, từ đó tham gia vào chuỗi giá trị phức tạp hơn.

Với nhóm nhân lực chất lượng cao, TP HCM cần chính sách thu hút và giữ chân nhân tài hợp lý để cạnh tranh hiệu quả với các vùng kinh tế lớn trong và ngoài nước. Cuối cùng, cần xây dựng hệ thống dữ liệu thị trường lao động và dự báo theo ngành nghề.

Định vị lại thị trường lao động TP HCM theo hướng ưu tiên lao động chất lượng cao là bước đi phù hợp với mục tiêu phát triển kinh tế mới. Nhưng chỉ khi đi kèm với chiến lược nhân lực toàn diện, linh hoạt và công bằng, thành phố mới có thể phát triển bền vững và không bỏ ai lại phía sau.